Sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là cuộc đổi mới về tổ chức bộ máy mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo, quản trị và phục vụ Nhân dân. Sau một năm vận hành mô hình mới, công tác dân vận ở Phú Thọ đã có nhiều chuyển biến rõ nét, từ tư duy “vận động” sang “đồng hành”, từ “quản lý” sang “phục vụ”, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo đồng thuận xã hội và khơi dậy nguồn lực phát triển trong giai đoạn mới.
Từ "vận động" sang "phục vụ"
Việc hợp nhất đơn vị hành chính đã mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác dân vận. Địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, nhiều vùng miền với điều kiện kinh tế, văn hóa, dân tộc khác nhau đòi hỏi phương thức lãnh đạo và vận động quần chúng phải linh hoạt, gần dân và thực chất hơn.
Nhận thức rõ điều đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã tổ chức đối thoại trực tiếp với bí thư đảng ủy của 148 xã, phường, thành lập các tổ công tác thường xuyên làm việc tại cơ sở để tháo gỡ khó khăn ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình mới. Hàng nghìn văn bản lãnh đạo, hướng dẫn về công tác tuyên giáo, dân vận được ban hành đồng bộ, thống nhất, tạo nền tảng để cả hệ thống chính trị hoạt động thông suốt. Quan trọng hơn, tỉnh xác định rõ một nguyên tắc xuyên suốt: mọi hoạt động của bộ máy chính quyền đều hướng tới mục tiêu phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Tinh thần ấy nhanh chóng được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể. Toàn tỉnh hiện công khai 1.913 thủ tục hành chính, tiếp nhận 1.164.242 hồ sơ, trong đó có 1.070.603 hồ sơ trực tuyến; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 92,34%. Đặc biệt, thông qua "Chiến dịch cao điểm 45 ngày", khoảng 99,4% hồ sơ quá hạn, tồn đọng đã được giải quyết dứt điểm, nhất là ở các lĩnh vực đất đai và nông nghiệp vốn được xem là phức tạp trong nhiều năm qua.
Đằng sau những con số ấy là sự chuyển biến mạnh mẽ của nền hành chính từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ. Mỗi hồ sơ được xử lý đúng hạn, mỗi thủ tục được rút ngắn thời gian đều góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Đổi mới dân vận từ cải cách hành chính
Trong quá trình xây dựng chính quyền phục vụ, cải cách hành chính trở thành lĩnh vực thể hiện rõ nhất hiệu quả của công tác dân vận.
Điểm nhấn nổi bật là việc triển khai cơ chế "Luồng xanh" trong giải quyết thủ tục hành chính. Thay vì người dân và doanh nghiệp phải trải qua nhiều khâu trung gian, nhiều thủ tục quan trọng được ưu tiên xử lý theo quy trình rút gọn.
Theo đó, mô hình "Luồng xanh 24 giờ" cho phép tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả trong vòng 24 giờ; còn "Luồng xanh 50%" cắt giảm một nửa thời gian xử lý ở từng công đoạn đối với nhiều dự án trọng điểm.
Sau thời gian thí điểm, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn của "Luồng xanh 24 giờ" đạt 98,23%, trong khi "Luồng xanh 50%" đạt 100% hồ sơ đúng hạn. Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý, mô hình còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh, đồng thời tạo dựng niềm tin của doanh nghiệp đối với chính quyền.
Song song với đó, nhiều sáng kiến như "Chính quyền thân thiện vì Nhân dân phục vụ", "Cải cách hành chính vì Nhân dân phục vụ", "Hòm thư số góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền", tiếp nhận thủ tục hành chính phi địa giới, thí điểm chatbot AI hỗ trợ người dân... cũng được triển khai ở nhiều địa phương. Những mô hình này không chỉ ứng dụng công nghệ mà còn thay đổi căn bản thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, hướng tới xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và gần dân hơn.
Điều đáng nói là dân vận trong cải cách hành chính không chỉ được đo bằng số lượng hồ sơ hay thời gian giải quyết, mà còn được cảm nhận qua những thay đổi rất đời thường. Người cao tuổi được cán bộ hướng dẫn từng bước thực hiện dịch vụ công trực tuyến; người khuyết tật, người yếu thế được hỗ trợ giải quyết thủ tục tại nhà; doanh nghiệp được tiếp nhận và xử lý hồ sơ theo cơ chế linh hoạt hơn. Chính những việc làm cụ thể ấy đã biến khẩu hiệu "lấy người dân làm trung tâm" thành hành động thực tiễn.
Khơi dậy sức mạnh từ những mô hình "Dân vận khéo"
Nếu cải cách hành chính là biểu hiện của một nền hành chính phục vụ thì phong trào thi đua "Dân vận khéo" lại là nơi thể hiện sinh động nhất sức mạnh của lòng dân.
Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng và duy trì 14.290 mô hình "Dân vận khéo" trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường đến bảo đảm quốc phòng, an ninh, mỗi mô hình đều xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, hướng đến giải quyết những việc khó ở cơ sở bằng sự đồng thuận của Nhân dân.
Trong lĩnh vực an sinh xã hội, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, sự phối hợp của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, tỉnh đã hoàn thành mục tiêu xóa 10.801 căn nhà tạm, nhà dột nát, gồm 7.479 căn xây mới và 3.322 căn sửa chữa, đạt 100% kế hoạch. Cùng với đó, trong dịp Tết Nguyên đán vừa qua, các cấp, các ngành đã trao 340.353 suất quà, tổng trị giá 158 tỷ đồng, đến các gia đình chính sách, hộ nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Những con số ấy không chỉ phản ánh nguồn lực được huy động mà còn thể hiện sức mạnh đoàn kết, tinh thần sẻ chia và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị đối với Nhân dân.
Từ những mô hình sáng tạo đến sức lan tỏa trong cộng đồng
Điểm nổi bật của công tác dân vận thời gian qua không chỉ nằm ở số lượng mô hình được triển khai mà còn ở sự đổi mới trong cách tiếp cận. Thay vì tuyên truyền một chiều, nhiều địa phương đã lựa chọn những cách làm sáng tạo, lấy người dân làm chủ thể, để mỗi cán bộ vừa là người hướng dẫn, vừa là người đồng hành, cùng Nhân dân giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Một trong những mô hình tạo dấu ấn là "Bí thư xứ Mường" của đồng chí Nguyễn Duy Tư, Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn. Là địa phương có hơn 99% đồng bào dân tộc Mường sinh sống, Vân Sơn sở hữu cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc sắc nhưng nhiều năm vẫn chưa khai thác hết tiềm năng phát triển du lịch. Thay vì chờ đợi các chương trình xúc tiến quy mô lớn, người đứng đầu cấp ủy đã trực tiếp sử dụng mạng xã hội để giới thiệu vẻ đẹp quê hương.
Không kịch bản cầu kỳ, không ê-kíp chuyên nghiệp, những đoạn video ghi lại cảnh sắc núi rừng, rừng chè Shan tuyết cổ thụ, lễ hội truyền thống, đời sống bình dị của người dân được thực hiện bằng chính chiếc điện thoại cá nhân. Sự chân thực ấy đã tạo sức hút mạnh mẽ trên không gian mạng, góp phần đưa hình ảnh vùng đất xứ Mường đến với đông đảo du khách. Quan trọng hơn, mô hình đã làm thay đổi tư duy của người dân. Từ tâm lý e ngại, nhiều hộ gia đình chủ động cải tạo nhà ở, đăng ký phát triển homestay, khai thác các sản phẩm du lịch cộng đồng. Một sáng kiến nhỏ của người đứng đầu đã khơi dậy khát vọng phát triển trong chính người dân địa phương.
Nếu "Bí thư xứ Mường" mở ra hướng đi mới trong quảng bá hình ảnh địa phương thì mô hình "Làng chuyển đổi số" tại xã Lương Sơn lại cho thấy cách dân vận thích ứng với thời đại số.
Điểm khác biệt của mô hình là chuyển đổi số không còn là khái niệm mang tính kỹ thuật mà trở thành công việc thường ngày của từng khu dân cư. Mỗi "làng chuyển đổi số" đều xây dựng tổ công nghệ cộng đồng gồm bí thư chi bộ, trưởng khu dân cư, đoàn viên thanh niên, giáo viên, công an viên và những người am hiểu công nghệ thông tin. Các thành viên đến từng hộ dân hướng dẫn cài đặt VNeID, sử dụng chữ ký số, thanh toán không dùng tiền mặt, nộp hồ sơ trực tuyến, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số. Nhiều doanh nghiệp viễn thông, ngân hàng cùng tham gia hỗ trợ hạ tầng, thiết bị và kỹ năng số. Nhờ đó, khoảng cách giữa người dân với chính quyền điện tử từng bước được rút ngắn, tạo nền tảng xây dựng chính quyền số từ cơ sở.
Dân vận khéo để giải những việc khó
Giá trị của công tác dân vận càng được khẳng định rõ khi đối mặt với những nhiệm vụ phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân.
Xã Bình Tuyền là ví dụ điển hình. Khi triển khai các dự án điện trọng điểm quốc gia, đặc biệt là Dự án đường dây 500kV Lào Cai – Vĩnh Yên, công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn do phần lớn diện tích là đất khai hoang, đất rừng sản xuất, nhiều trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Trước tình hình đó, cấp ủy, chính quyền địa phương không lựa chọn giải pháp hành chính đơn thuần mà kiên trì thực hiện phương châm "đến từng ngõ, gõ từng nhà". Hàng chục cuộc đối thoại được tổ chức công khai; phương án bồi thường, hỗ trợ được niêm yết minh bạch; từng kiến nghị của người dân đều được tiếp thu, giải đáp. Không ít cán bộ xã, thôn nhiều lần đến tận nhà vận động, giải thích để các thành viên trong gia đình cùng thống nhất. Chính sự chân thành và cầu thị ấy đã tạo được sự đồng thuận của Nhân dân.
Kết quả, địa phương hoàn thành giải phóng mặt bằng 7/7 vị trí móng cột, bàn giao 7,4 ha hành lang tuyến đúng tiến độ; nhiều hộ dân tự nguyện bàn giao đất trước khi nhận tiền bồi thường. Thành công ấy cho thấy, ở đâu công tác dân vận được thực hiện tốt, ở đó những việc khó đều có thể tìm được tiếng nói chung.
Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, trật tự, mô hình "Cảnh sát khu vực 3 cùng, 4 luôn" của Công an phường Vân Phú tiếp tục khẳng định hiệu quả của phương châm gần dân, sát dân.
"3 cùng" là cùng người dân tự phòng, tự quản, tự bảo vệ; cùng tham gia chuyển đổi số; cùng xây dựng đời sống văn minh. "4 luôn" là luôn mỉm cười, luôn lắng nghe, luôn có mặt khi dân cần và luôn giải quyết công việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất.
Hiệu quả của mô hình được thể hiện bằng những con số cụ thể. Lực lượng công an đã tổ chức 2.650 lượt tuyên truyền, thu hút 121.400 lượt người dân tham gia các hoạt động giữ gìn an ninh, trật tự; trực tiếp hướng dẫn 13.200 lượt người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số; tiếp nhận 342 nguồn tin có giá trị do Nhân dân cung cấp, góp phần điều tra, xử lý nhiều vụ việc ngay từ cơ sở. Không chỉ giữ gìn bình yên địa bàn, mô hình còn góp phần củng cố mối quan hệ gắn bó giữa lực lượng công an với Nhân dân, xây dựng thế trận an ninh Nhân dân ngày càng vững chắc.
Khơi nguồn đồng thuận, tạo động lực phát triển
Thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, công tác dân vận ở Phú Thọ đã và đang chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu, từ tuyên truyền, vận động sang đồng hành, phục vụ và kiến tạo phát triển. Những con số về cải cách hành chính, chuyển đổi số, an sinh xã hội hay phong trào "Dân vận khéo" không chỉ phản ánh kết quả thực hiện nhiệm vụ mà còn là minh chứng cho sự đổi mới trong tư duy lãnh đạo và quản trị.
Quan trọng hơn, công tác dân vận đã góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chính quyền. Khi người dân được lắng nghe, được tham gia, được thụ hưởng thành quả phát triển và được phục vụ tốt hơn, sự đồng thuận xã hội sẽ trở thành nguồn lực to lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số, cải cách hành chính và xây dựng chính quyền hiện đại, công tác dân vận càng phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa. Mỗi cán bộ, đảng viên không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải biết lắng nghe, đối thoại, thuyết phục và đồng hành cùng Nhân dân. Mỗi mô hình hiệu quả cần được tổng kết, nhân rộng để tạo sức lan tỏa trong toàn xã hội.
Như lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, "Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công". Tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị trong giai đoạn hiện nay. Khi sức dân được khơi dậy, lòng dân được quy tụ, niềm tin được bồi đắp bằng những việc làm cụ thể, công tác dân vận sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng xây dựng chính quyền phục vụ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực mạnh mẽ đưa Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm kết nối vùng trung du và miền núi phía Bắc trong thời kỳ mới.
Tiến Đức
