Hiện nay công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm không chỉ là nhiệm vụ an sinh xã hội mà còn trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực. Đối với tỉnh Phú Thọ, năm 2025 và quý I năm 2026 ghi dấu nhiều kết quả tích cực trong lĩnh vực lao động, việc làm và giáo dục nghề nghiệp; đồng thời mở ra yêu cầu mới về xây dựng hệ sinh thái nhân lực hiện đại, thích ứng với xu thế phát triển của nền kinh tế số và thị trường lao động toàn cầu.
Những kết quả nổi bật đạt được trong thời gian qua cho thấy sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp; sự đồng hành của doanh nghiệp, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và người lao động. Từ đó từng bước khẳng định vai trò của đào tạo nghề trong phát triển kinh tế - xã hội, chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân.
Trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động, Công ty TNHH Seyoung INC Hòa Bình vẫn duy trì sản xuất, tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Ảnh: Báo Phú Thọ
Chuyển biến tích cực của thị trường lao động
Năm 2025, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, tạo nền tảng thuận lợi cho thị trường lao động phát triển. Số lao động đang làm việc trên toàn tỉnh đạt trên 1.850,4 nghìn người, chiếm 49,9% dân số toàn tỉnh và chiếm 98,03% tổng số lực lượng lao động. Đây là tỷ lệ rất tích cực, phản ánh khả năng hấp thụ lao động của nền kinh tế địa phương cũng như hiệu quả của các chính sách tạo việc làm.
Đặc biệt, lũy kế cả năm 2025, toàn tỉnh đã giải quyết việc làm cho 61.842 người, đạt 120,2% kế hoạch năm. Kết quả này cho thấy những nỗ lực lớn của tỉnh trong triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ việc làm, kết nối cung - cầu lao động và phát triển thị trường lao động theo hướng linh hoạt, hiện đại. Một điểm sáng đáng chú ý là công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục đạt kết quả nổi bật. Năm 2025, toàn tỉnh có 7.378 lao động đi làm việc ở nước ngoài, bằng 175,6% kế hoạch năm. Đây không chỉ là giải pháp giải quyết việc làm hiệu quả mà còn góp phần nâng cao tay nghề, tác phong công nghiệp, ngoại ngữ và thu nhập cho người lao động; đồng thời tạo nguồn lực tài chính quan trọng cho nhiều gia đình, nhất là ở khu vực nông thôn.
Trong quý I năm 2026, thị trường lao động của tỉnh tiếp tục duy trì đà tích cực. Toàn tỉnh giải quyết việc làm cho 10.831 người; số lao động đang làm việc đạt trên 1.854,6 nghìn người. Những con số này cho thấy nền kinh tế của tỉnh đang phục hồi và phát triển theo hướng ổn định, tạo thêm nhiều cơ hội việc làm mới cho người dân.
Giáo dục nghề nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển
Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên kết quả tích cực về việc làm của tỉnh chính là sự phát triển của hệ thống giáo dục nghề nghiệp. Hiện nay, tỉnh có 5 trường đại học và 49 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương cũng như đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh.
Năm 2025, quy mô đào tạo của toàn tỉnh đạt hơn 86.800 người. Kết quả này cho thấy mạng lưới đào tạo nghề của tỉnh đang phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng tỷ lệ lao động qua đào tạo.
Trong những năm gần đây, công tác đào tạo nghề tại Phú Thọ đã có nhiều đổi mới theo hướng gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã chủ động liên kết với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, thực tập và tuyển dụng sau đào tạo. Các ngành nghề đào tạo cũng ngày càng đa dạng hơn, tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao như cơ khí, điện - điện tử, công nghệ ô tô, may mặc, chế biến nông sản, công nghệ thông tin, du lịch và dịch vụ. Đặc biệt, tỉnh đã chú trọng đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xây dựng nông thôn mới. Qua đó, nhiều lao động sau đào tạo đã có việc làm ổn định hoặc tự tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Đào tạo nghề gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế
Phú Thọ đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thu hút đầu tư vào các khu, cụm công nghiệp và phát triển các ngành dịch vụ. Điều này đòi hỏi nguồn nhân lực phải được đào tạo bài bản, có kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng cao.
Trong bối cảnh đó, công tác đào tạo nghề không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kỹ năng cơ bản mà cần hướng tới đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động hiện đại. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần lao động có tay nghề mà còn yêu cầu về kỹ năng số, ngoại ngữ, kỹ năng làm việc nhóm, khả năng thích nghi với công nghệ mới và môi trường sản xuất thông minh. Do đó, việc đổi mới chương trình đào tạo nghề theo hướng hiện đại, linh hoạt và gắn với thực tiễn là yêu cầu cấp thiết.
Tỉnh Phú Thọ đã từng bước triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề, như đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị thực hành; nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo và tuyển dụng.
Việc đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường không chỉ giúp người lao động dễ tìm việc hơn mà còn góp phần giảm tình trạng đào tạo không phù hợp, lãng phí nguồn lực xã hội.
Những khó khăn, thách thức đặt ra
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm trên địa bàn tỉnh vẫn đứng trước không ít khó khăn, thách thức. Trước hết, chất lượng nguồn nhân lực ở một số khu vực, nhất là vùng nông thôn, miền núi còn hạn chế. Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ chưa đồng đều; kỹ năng nghề, kỹ năng số và ngoại ngữ của một bộ phận lao động còn thấp. Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh của công nghệ và mô hình sản xuất khiến nhiều ngành nghề truyền thống đứng trước nguy cơ tụt hậu nếu không được cập nhật kịp thời. Một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp vẫn còn khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ giáo viên chất lượng cao. Mối liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp ở một số nơi chưa thực sự chặt chẽ; công tác dự báo nhu cầu lao động có thời điểm chưa sát với thực tế thị trường. Trong khi đó, yêu cầu của doanh nghiệp ngày càng cao về tay nghề, tác phong và kỹ năng mềm của người lao động.
Ngoài ra, tâm lý sính bằng cấp vẫn tồn tại trong một bộ phận người dân, khiến việc phân luồng học sinh sau trung học chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Nhiều lao động trẻ còn thiếu định hướng nghề nghiệp rõ ràng, dẫn tới tình trạng lựa chọn nghề chưa phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.
Mục tiêu đào tạo nghề và giải quyết việc làm giai đoạn 2026 - 2030
Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, tỉnh Phú Thọ đã xác định nhiều mục tiêu quan trọng về đào tạo nghề và giải quyết việc làm giai đoạn 2026 - 2030.
Theo đó, toàn tỉnh phấn đấu hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho khoảng 76.500 lao động nông thôn; bình quân mỗi năm đào tạo khoảng 15.300 lao động nông thôn.
Trong cơ cấu đào tạo, nghề phi nông nghiệp chiếm khoảng 70%, còn đào tạo nghề nông nghiệp và phát triển ngành nghề nông thôn chiếm khoảng 30%. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế của tỉnh. Đặc biệt, tỉnh phấn đấu tỷ lệ lao động có việc làm sau đào tạo đạt từ 85% trở lên. Đây là mục tiêu quan trọng, thể hiện định hướng đào tạo phải gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và doanh nghiệp.
Xây dựng hệ sinh thái nhân lực hiện đại
Một trong những định hướng lớn của tỉnh trong thời gian tới là xây dựng hệ sinh thái nhân lực với sự tham gia của chính quyền, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động.
Trong mô hình này, chính quyền đóng vai trò định hướng, xây dựng cơ chế chính sách và kết nối các chủ thể; cơ sở đào tạo đảm nhiệm vai trò nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, sử dụng và phát triển lao động; còn người lao động chủ động nâng cao trình độ, kỹ năng và khả năng thích ứng. Tỉnh cũng sẽ tiếp tục mở rộng cơ sở dữ liệu lao động, phát triển các nền tảng số về thị trường việc làm nhằm nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động. Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp dự báo nhu cầu nhân lực chính xác hơn, hỗ trợ người lao động tiếp cận thông tin việc làm nhanh chóng và thuận lợi.
Đồng thời, tỉnh chú trọng bảo đảm điều kiện sống, làm việc và học tập cho người lao động; ưu tiên đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, phát triển hạ tầng thiết yếu, phương tiện giao thông phục vụ người lao động và các dịch vụ đời sống. Đây là giải pháp quan trọng để thu hút và giữ chân lao động, nhất là lao động chất lượng cao.
Nâng cao nhận thức xã hội về giáo dục nghề nghiệp
Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới là nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò của đào tạo nghề.
Theo đó, tỉnh sẽ tăng cường và đa dạng hóa các hoạt động tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về giáo dục nghề nghiệp và đào tạo nghề. Qua đó giúp người dân, đặc biệt là thanh niên và phụ huynh, hiểu rõ giá trị của học nghề trong bối cảnh mới.
Thực tế cho thấy, nhiều lao động có tay nghề cao hiện nay có thu nhập ổn định, cơ hội việc làm rộng mở và khả năng thích ứng tốt với thị trường lao động. Vì vậy, thay đổi nhận thức xã hội về học nghề sẽ góp phần quan trọng trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Cùng với đó, cần tiếp tục rà soát, cập nhật danh mục nghề đào tạo trình độ sơ cấp và các nghề đào tạo khác trên địa bàn; xác định nhu cầu đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.
Tạo nền tảng cho phát triển bền vững
Có thể khẳng định rằng, công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm đang ngày càng giữ vai trò chiến lược trong quá trình phát triển của tỉnh Phú Thọ. Những kết quả đạt được trong năm 2025 và quý I năm 2026 là minh chứng rõ nét cho sự đúng hướng trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của tỉnh.
Trong giai đoạn tới, với mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển hệ sinh thái nhân lực hiện đại và nâng cao tỷ lệ lao động có việc làm bền vững, Phú Thọ đang từng bước khẳng định quyết tâm tạo đột phá trong lĩnh vực lao động, việc làm và giáo dục nghề nghiệp.
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về nâng cao chất lượng đào tạo, gắn kết doanh nghiệp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, phát triển kỹ năng số, mở rộng thị trường lao động và chăm lo điều kiện sống cho người lao động, tỉnh Phú Thọ hoàn toàn có cơ sở để xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ mới.
Thanh Long
