Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: "Để làm cho Đảng mạnh thì phải mở rộng dân chủ"; "thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố sự đoàn kết thống nhất trong Đảng"; "một Đảng là đạo đức, là văn minh" phải bảo đảm thực hành dân chủ rộng rãi, phải làm tất cả các cấp ủy và mọi đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình với Đảng.

Chi bộ Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng ủy UBND tỉnh sinh hoạt chuyên đề tìm về địa chỉ đỏ

Nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện dân chủ trong Đảng, Chỉ thị số 50-CT/TW ngày 23/7/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong giai đoạn mới nhấn mạnh: “ Sinh hoạt chi bộ phải thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình trên cơ sở đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng nghiệp; đề cao kỷ luật, kỷ cương, tính tự giác trong sinh hoạt đảng, bảo đảm mọi đảng viên đều được thông tin đầy đủ và phát huy dân chủ, tạo không khí sinh hoạt cởi mở, thẳng thắn, mọi đảng viên tham gia thảo luận, đóng góp ý kiến vào các quyết định của chi bộ”.

Thấm nhuần lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời thực hiện Chỉ thị số 50-CT/TW của Ban Bí thư, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh đã quan tâm chỉ đạo phát huy dân chủ trong sinh hoạt Đảng, tạo sự thống nhất ý chí và hành động trong Đảng và sự đồng thuận trong cán bộ, đảng viên, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị ở các cơ quan, đơn vị. Để phát huy dân chủ trong sinh hoạt Đảng, Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 50-CT/TW của Ban Bí thư, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, các giải pháp cụ thể và lộ trình thực hiện phù hợp với tình hình thực tiễn của Đảng bộ. Tập trung lãnh đạo rà soát, củng cố, kiện toàn tổ chức cơ sở đảng. Chỉ đạo các chi bộ, đảng bộ cơ sở xây dựng quy chế làm việc; chương trình công tác toàn khóa nhiệm kỳ 2025 - 2030 và chương trình công tác hằng năm; đổi mới phong cách, lề lối làm việc; tiếp tục đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chi bộ; làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, tạo sự đồng thuận trong nhận thức, hành động về vai trò của phát huy dân chủ trong sinh hoạt Đảng; nâng cao tinh thần trách nhiệm của đảng viên và tổ chức cơ sở đảng trong thực hiện quy định sinh hoạt cấp ủy, chi bộ; gắn việc thực hiện dân chủ với tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng.

Đảng ủy UBND tỉnh đã ban hành quy định phân công các đồng chí cấp uỷ viên, lãnh đạo các cơ quan tham mưu giúp việc cấp uỷ theo dõi các chi, đảng bộ trực thuộc, dự sinh hoạt chi bộ, thường xuyên báo cáo cấp uỷ nội dung, chất lượng sinh hoạt Đảng, những khó khăn, vướng mắc mới phát sinh để kịp thời chỉ đạo giải quyết ngay từ cơ sở. Chỉ đạo chuyển đổi số, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai thực hiện có hiệu quả ứng dụng sổ tay đảng viên điện tử trong sinh hoạt chi bộ. Cụ thể hoá các tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng sinh hoạt chi bộ, trong đó quy định cụ thể tiêu chí: Đảng viên tham gia phát biểu ý kiến, định hướng thảo luận, kỹ năng gợi mở, tạo không khí dân chủ để khuyến khích đảng viên phát biểu thảo luận…Đánh giá, biểu dương các tổ chức đảng thực hiện tốt mô hình “đảng bộ bốn tốt”, “chi bộ bốn tốt”. Đồng thời, tổ chức tập huấn nghiệp vụ công tác tổ chức xây dựng Đảng cho cấp ủy các cấp để hướng dẫn nghiệp vụ, giúp các chi bộ triển khai thực hiện tốt quy trình sinh hoạt, phát huy dân chủ trong sinh hoạt chi bộ; nâng cao kỹ năng điều hành sinh hoạt Đảng, năng lực vânh dụng, cụ thể hoá và tổ chức thực hiện của bí thư chi bộ.

Dưới sự chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh, thời gian qua các chi bộ trực thuộc đảng bộ bộ phận, đảng bộ cơ sở đã cơ bản duy trì nền nếp sinh hoạt thường kỳ; quan tâm chuẩn bị nội dung, thực hiện quy trình sinh hoạt đảm bảo quy định; tính chiến đấu, tinh thần tự phê bình và phê bình của đảng viên trong sinh hoạt Đảng từng bước được nâng lên; nhận thức của đa số các cấp ủy, chi bộ đã có sự chuyển biến tích cực trong việc quán triệt, triển khai thực hiện các chỉ thị, nghị quyết cấp trên và xây dựng, thực hiện nghị quyết của cấp mình; nghị quyết, chương trình, kế hoạch của chi bộ đã thể hiện được ý chí, nguyện vọng của tập thể, phù hợp với tình hình thực tế, góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị.

Tuy nhiên, ở một số chi bộ việc thực hành dân chủ trong sinh hoạt Đảng vẫn còn hạn chế. Không khí sinh hoạt chưa thực sự cởi mở, nội dung sinh hoạt chủ yếu do bí thư hoặc phó bí thư chuẩn bị. Tinh thần tự phê bình và phê bình của đảng viên chưa cao, việc tham gia phát biểu ý kiến của đảng viên trong cuộc họp còn ít, nhất là đảng viên trẻ. Một số cấp ủy chưa gợi ý nội dung trọng tâm cần thảo luận và tạo bầu không khí cởi mở để đảng viên phát biểu bày tỏ chính kiến, tâm tư, nguyện vọng của mình.

Phát huy dân chủ trong sinh hoạt chi bộ là phương pháp tối ưu để thực hiện các công việc của chi bộ hoặc công việc chuyên môn nhanh nhất, hiệu quả nhất; đề cao trách nhiệm, nâng cao năng lực của bí thư chi bộ; tạo cơ hội tốt để cán bộ, đảng viên học hỏi lẫn nhau về phương pháp, kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, không ngừng nâng cao năng lực của bản thân. Để khắc phục hạn chế về phát huy dân chủ trong sinh hoạt chi bộ thì mỗi cấp ủy, chi bộ dưới cơ sở ở Đảng bộ UBND  tỉnh phải tích cực, chủ động xây dựng, rà soát, bổ sung, hoàn hiện các quy chế làm việc, quy định về thực hành dân chủ trong sinh hoạt Đảng; quan tâm kiện toàn cấp ủy; đổi mới nội dung, hình thức, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chi bộ. Tập trung vào các giải pháp chủ yếu như:

Một là, tạo môi trường thân thiện, không khí cởi mở, khuyến khích đảng viên trong chi bộ bày tỏ chính kiến, bộc lộ tâm tư, nguyện vọng của mình, trao đổi, thảo luận và quyết định các vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ của chi bộ và trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của đảng viên. Để làm được điều này, trước hết chi ủy, bí thư chi bộ phải cầu thị, biết lắng nghe, không áp đặt ý kiến cá nhân và trù dập người phê bình. Các đồng chí cấp ủy viên và đảng viên phải có trách nhiệm, tự giác, mạnh  dạn tham gia phát biểu ý kiến thẳng thắn, xác đáng, thuyết phục.

Hai là, tăng cường giao nhiệm vụ cho cán bộ, đảng viên phù hợp với năng lực, sở trường. Căn cứ vị trí công tác, năng lực của từng cán bộ, đảng viên, bí thư chi bộ cùng ban chấp hành chi bộ bàn bạc, lập kế hoạch giao nhiệm vụ cho từng cán bộ, đảng viên, sau đó gặp gỡ, trao đổi với cán bộ, đảng viên được giao nhiệm vụ. Trong quá trình thảo luận, bí thư chi bộ nhấn mạnh về nội dung, yêu cầu công việc để mỗi cán bộ, đảng viên trình bày ý kiến, nguyện vọng của mình.

Ba là, lựa chọn bí thư chi bộ có đủ phẩm chất và năng lực. Muốn phát huy dân chủ trong chi bộ thì trước hết cần có người đứng đầu có tinh thần, tác phong dân chủ. Bí thư chi bộ cần khách quan, trung thực, có uy tín, đủ tri thức để nắm chắc, chỉ đạo thực hiện công việc, hiểu biết, chia sẻ, cảm thông với đảng viên. Có phong cách dân chủ khi chủ trì các kỳ sinh hoạt, biết động viên, gợi mở để đảng viên trao đổi, thảo luận kỹ những vấn đề được nêu, đồng thuận trước khi kết luận, khuyến khích tự phê bình và phê bình, lắng nghe, tôn trọng, tiếp thu những ý kiến xây dựng, thẳng thắn, trung thực; đồng thời, chấn chỉnh, phê phán những cá nhân vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ hoặc có ý kiến thiếu tính xây dựng, bảo thủ trong trao đổi, thảo luận...

Bốn là, không ngừng nâng cao nhận thức, phẩm chất, năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trước hết, chi bộ phải tích cực tuyên truyền, thuyết phục để mỗi cán bộ, đảng viên nhận thức rõ trách nhiệm nghiên cứu, tham mưu, sẵn sàng đóng góp ý kiến tâm huyết, trí tuệ vào các công việc của chi bộ; quan tâm  đào tạo, bồi dưỡng, thường xuyên khuyến khích cán bộ, đảng viên tự học tập, tự nghiên cứu, nâng cao nhận thức, năng lực bản thân để tham gia ngày càng chất lượng hơn vào công việc của chi bộ.

Thực tiễn sinh hoạt chi bộ ở Đảng bộ UBND tỉnh cho thấy, nếu dân chủ thực sự được phát huy sẽ tác động tích cực đến hoạt động chi bộ và từng cán bộ, đảng viên; tạo môi trường thuận lợi để cán bộ, đảng viên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Đó là cách làm hiệu quả để góp phần xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh.

Hồng Liên (Đảng ủy UBND tỉnh )