Ngày Du lịch thế giới 27/9/2026 mang một chủ đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống: “Chương trình nghị sự số và trí tuệ nhân tạo tái định hình du lịch”. Đây không chỉ là câu chuyện về việc đưa thêm công nghệ vào hoạt động du lịch, mà phản ánh một chuyển đổi mang tính thời đại: cách du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ và trải nghiệm hành trình đang ngày càng được quyết định bởi dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong thông điệp nhân Ngày Du lịch thế giới năm nay, Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh AI đang thay đổi cách du khách lựa chọn điểm đến, cách ngành du lịch vận hành và thiết kế các trải nghiệm. Công nghệ có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở ra những cơ hội mới. Nhưng nếu không được kiểm soát và định hướng phù hợp, AI cũng có thể khiến dòng khách tập trung vào một số ít điểm đến và nền tảng, trong khi những địa điểm giàu tiềm năng khác có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.
Thông điệp ấy đặt ra một vấn đề lớn hơn đối với ngành du lịch: chuyển đổi số không chỉ nhằm làm cho hoạt động du lịch thuận tiện hơn, mà phải hướng tới một hệ sinh thái phát triển cân bằng, trong đó công nghệ phục vụ con người, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương. Người lao động trong ngành, các cộng đồng làm du lịch và những điểm đến mới nổi cần được tham gia vào quá trình định hình tương lai. Điều đó đòi hỏi đầu tư cho kỹ năng số, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và bảo đảm đổi mới sáng tạo mang lại lợi ích thực chất cho các điểm đến.
Thực tế, du lịch đã trở thành một trong những ngành quan trọng của thương mại quốc tế. Kim ngạch thương mại của ngành có quy mô ngang bằng, thậm chí vượt xuất khẩu dầu mỏ, thực phẩm và ô tô, đồng thời là nguồn thu nhập chủ yếu của nhiều quốc gia đang phát triển. Cùng với sự tăng trưởng đó là cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các điểm đến. Một điểm đến không còn chỉ cạnh tranh bằng cảnh quan, khí hậu hay tài nguyên văn hóa, mà còn bằng khả năng cung cấp thông tin nhanh, dịch vụ thuận tiện, trải nghiệm cá nhân hóa và năng lực thích ứng với nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Trong hơn hai thập kỷ qua, du lịch thế giới đã trải qua những chuyển đổi lớn, từ toàn cầu hóa và mở rộng thị trường đến chuyển đổi số và công nghệ hóa. Ngày nay, du lịch không chỉ là ngành của trải nghiệm, cảm xúc và khám phá, mà ngày càng trở thành ngành của dữ liệu, công nghệ và năng lực thích ứng. Số hóa đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hóa trải nghiệm của du khách, hỗ trợ doanh nghiệp và từng bước bảo vệ tài nguyên du lịch.
Ở góc độ đó, dữ liệu đang trở thành một nguồn tài nguyên mới của ngành du lịch. Mỗi lượt tìm kiếm, đặt phòng, lựa chọn điểm đến, đánh giá dịch vụ hay di chuyển của du khách đều tạo ra những dữ liệu có giá trị nếu được thu thập, chuẩn hóa và khai thác đúng cách. Singapore là một trong những quốc gia được đánh giá đi đầu trong xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin về thị trường, hành vi tiêu dùng và xu hướng dịch chuyển của du khách. Vai trò của Nhà nước ở đây không phải làm thay doanh nghiệp, mà là kiến tạo hệ sinh thái số, tạo điều kiện để các chủ thể cùng khai thác dữ liệu và phát triển dịch vụ.
Đây cũng là hướng đi Việt Nam đang từng bước xác lập. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia và nền tảng số du lịch quốc gia. Đây là bước chuyển quan trọng, cho thấy chuyển đổi số không còn được xem là một nhiệm vụ bổ trợ, mà trở thành một cấu phần của chiến lược phát triển ngành.
Những kết quả tăng trưởng của du lịch Việt Nam đang tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình chuyển đổi này. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm 2024, đồng thời phục vụ 137 triệu lượt khách nội địa. Tính đến hết tháng 8/2026, khách quốc tế đến Việt Nam đạt 15,9 triệu lượt, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025 và là mức cao nhất từ trước đến nay trong cùng kỳ 8 tháng. Riêng tháng 8/2026, lượng khách quốc tế ước đạt 1.994.469 lượt, tăng 19,7% so với tháng 7 và tăng 18,4% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này tạo thêm động lực để ngành hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt khách quốc tế trong cả năm.
Vị thế du lịch Việt Nam trên bản đồ quốc tế cũng được cải thiện rõ rệt. Theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế thế giới, Việt Nam tăng 16 bậc, từ hạng 75/141 năm 2015 lên hạng 59/119 năm 2025; đồng thời vươn từ vị trí thứ 5 lên thứ 3 ASEAN về đón khách quốc tế, sau Malaysia và Thái Lan. Năm 2025, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, tăng 19% so với năm 2024 và cao hơn gần 38% so với năm 2019. Du lịch đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP, tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, tương đương 8,5% tổng lực lượng lao động.
Quy mô ngày càng lớn của ngành cũng đồng nghĩa yêu cầu quản trị ngày càng cao. Khi lượng khách tăng nhanh, phương thức quản lý dựa chủ yếu vào kinh nghiệm, báo cáo thủ công và những dữ liệu rời rạc sẽ khó đáp ứng yêu cầu mới. Một ngành du lịch hiện đại cần biết hôm nay có bao nhiêu người đang ở một điểm đến, họ đến từ đâu, thời gian lưu trú bao lâu, nhu cầu gì, mức chi tiêu ra sao và đâu là nguy cơ quá tải đối với hạ tầng, giao thông, môi trường.
Đó chính là không gian để AI phát huy vai trò. AI có thể được ứng dụng trong phân tích hành vi du khách, dự báo nhu cầu, nhận diện thị trường tiềm năng, cá nhân hóa quảng bá và tư vấn khách hàng 24/7 bằng nhiều ngôn ngữ. Trong quản lý điểm đến, AI có thể hỗ trợ phân tích dòng khách theo thời gian thực, giúp cơ quan quản lý điều tiết lượng khách, hạn chế quá tải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Tuy nhiên, giá trị của AI không nằm ở việc sử dụng công nghệ cho thật nhiều khâu, mà ở khả năng giải quyết những bài toán thực tế của ngành. Nếu AI chỉ được dùng để tạo nội dung quảng bá, mà chưa được kết nối với dữ liệu vận hành, nhu cầu thị trường và quản trị điểm đến, giá trị đem lại sẽ còn hạn chế. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang tư duy “quản trị bằng dữ liệu và công nghệ”.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, AI mới có nền tảng để phát huy hiệu quả. Từ đó, ngành du lịch có thể tiến tới dự báo nhu cầu, nhận diện thị trường, đánh giá hiệu quả xúc tiến, phân tích dòng khách và nâng cao chất lượng quản lý điểm đến. Đây cũng là cơ sở để các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể tiếp cận nguồn dữ liệu mà trước đây thường vượt quá khả năng tự đầu tư.
Chuyển đổi số vì thế phải đi cùng chuyển đổi toàn diện trong doanh nghiệp, từ bán sản phẩm đến vận hành. Một cơ sở lưu trú, một điểm tham quan, một doanh nghiệp lữ hành hay một hộ kinh doanh du lịch đều cần từng bước tham gia vào hệ sinh thái số. Hỗ trợ về nguồn lực, đào tạo kỹ năng, kết nối dữ liệu và nâng cao năng lực sử dụng AI là cần thiết để tránh khoảng cách số giữa các doanh nghiệp lớn và những chủ thể nhỏ ở địa phương.
Với Phú Thọ, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi tỉnh đang sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, đa dạng, gắn với văn hóa, lịch sử, cảnh quan và đời sống cộng đồng. Cùng với phát triển các loại hình du lịch, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi số, phát triển ứng dụng di động với bản đồ tương tác, đặt dịch vụ, thuyết minh đa ngôn ngữ; đồng thời đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến và kích cầu, qua đó gia tăng sức hút đối với du khách.
Những kết quả đạt được trong năm 2026 cho thấy dư địa phát triển của du lịch Phú Thọ còn lớn. Trong quý III/2026, tổng lượt khách du lịch ước đạt 2.865 nghìn lượt; khách lưu trú ước đạt 945 nghìn lượt. Trong đó khoảng 34,5 nghìn lượt là khách quốc tế và 910,5 nghìn lượt khách nội địa; doanh thu từ khách du lịch đạt trên 2,9 nghìn tỷ đồng.
Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng lượt khách du lịch của tỉnh ước đạt 13.400 nghìn lượt, bằng 110,29% so với cùng kỳ năm trước. Khách lưu trú ước đạt 4.161,15 nghìn lượt, trong đó khoảng 108,525 nghìn lượt khách quốc tế và 4.052,625 nghìn lượt khách nội địa. Doanh thu từ khách du lịch đạt gần 13,7 nghìn tỷ đồng, bằng 111,02% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với đó, dịch vụ vận tải được tăng cường, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và đi lại của Nhân dân; tổng doanh thu vận tải 8 tháng ước tăng 19,6% so với cùng kỳ.
Đằng sau những con số tăng trưởng ấy là yêu cầu chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và giá trị của mỗi hành trình. Với Phú Thọ, chuyển đổi số có thể giúp kết nối các điểm đến, hình thành những hành trình du lịch được thiết kế theo nhu cầu của từng nhóm khách; tăng khả năng giới thiệu sản phẩm văn hóa, lịch sử và trải nghiệm cộng đồng; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận du khách trước, trong và sau chuyến đi.
Quan trọng hơn, dữ liệu có thể giúp địa phương hiểu rõ hơn về dòng khách và hiệu quả của từng sản phẩm. Khi dữ liệu từ các điểm tham quan, cơ sở lưu trú, vận tải, dịch vụ và hoạt động xúc tiến được kết nối, công tác quản lý sẽ có thêm cơ sở để điều chỉnh sản phẩm, phân bổ nguồn lực và tổ chức quảng bá đúng thị trường. Đây là bước chuyển từ quảng bá đại trà sang tiếp cận có trọng tâm, từ quản lý dựa trên số liệu quá khứ sang quản trị có khả năng dự báo.
Nhưng công nghệ không thể thay thế bản sắc của điểm đến. Một nền tảng số tốt có thể giúp du khách tìm thấy Phú Thọ nhanh hơn, một ứng dụng thông minh có thể giúp hành trình thuận tiện hơn, AI có thể đề xuất lịch trình phù hợp hơn, song sức hấp dẫn lâu dài vẫn nằm ở những giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan, con người và những trải nghiệm chân thực mà điểm đến mang lại. Công nghệ cần làm cho những giá trị ấy được nhìn thấy rõ hơn, tiếp cận thuận tiện hơn và lan tỏa rộng hơn.
Du lịch Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn khi thị trường tăng trưởng, vị thế quốc tế được cải thiện và chủ trương phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đã được đặt trong một định hướng mới. Nhưng cơ hội ấy chỉ có thể được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh dài hạn nếu ngành du lịch đồng thời làm tốt ba việc: xây dựng hạ tầng và dữ liệu số, khai thác AI cho những bài toán thực chất và gắn chuyển đổi số với tăng trưởng xanh, bền vững.
Với Phú Thọ, những kết quả đạt được trong 9 tháng năm 2026 là tiền đề để tiếp tục đi sâu hơn vào quá trình này. Từ bản đồ số, thuyết minh đa ngôn ngữ, đặt dịch vụ trực tuyến đến quản trị dữ liệu và ứng dụng AI, mỗi bước tiến đều hướng tới một mục tiêu chung: đưa du lịch đến gần hơn với du khách, tạo thêm giá trị cho doanh nghiệp và cộng đồng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của chính quyền.
Vì vậy, chuyển đổi số trong du lịch không nên được nhìn nhận đơn thuần là cuộc chạy đua về công nghệ. Đó là quá trình đổi mới phương thức quản trị, cách thức cung cấp dịch vụ và cách kết nối con người với những giá trị của điểm đến. Khi dữ liệu trở thành tài nguyên mới, AI trở thành công nghệ lõi và tăng trưởng xanh trở thành yêu cầu tất yếu, du lịch Việt Nam nói chung, Phú Thọ nói riêng có cơ sở để bước vào một giai đoạn phát triển mới: hiện đại hơn, thông minh hơn, nhưng đồng thời cũng nhân văn và bền vững hơn.
Thanh Long
