Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực Tỉnh ủy đối với hoạt động giám sát của Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh được tăng cường, từng bước đổi mới về nội dung và phương thức, bảo đảm định hướng chính trị đồng thời phát huy tính chủ động, trách nhiệm và thẩm quyền của cơ quan dân cử.
Công tác lãnh đạo của cấp ủy đối với hoạt động giám sát được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; từng bước cụ thể hóa bằng chương trình công tác, văn bản, kết luận và ý kiến chỉ đạo, gắn với trách nhiệm tổ chức thực hiện, kiểm tra, theo dõi, đôn đốc. Nội dung giám sát cơ bản được lựa chọn phù hợp với yêu cầu thực tiễn, nhiệm vụ chính trị của địa phương và những vấn đề cử tri, Nhân dân quan tâm. Các hoạt động giám sát tập trung vào những lĩnh vực có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng nguồn lực và thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội như: Công tác quản lý đất đai, đầu tư công, tài sản công, thu tiền sử dụng đất, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, cải cách hành chính, nước sạch nông thôn; quản lý khu, cụm công nghiệp, các dự án chậm tiến độ... Qua giám sát, nhiều hạn chế, bất cập, khó khăn, vướng mắc được phát hiện, phân tích nguyên nhân, xác định trách nhiệm và kiến nghị giải pháp khắc phục. Phương thức và chất lượng hoạt động giám sát từng bước được đổi mới, nâng cao. Việc chuẩn bị và tổ chức giám sát được chú trọng theo hướng tăng cường nghiên cứu hồ sơ, khảo sát thực tế, trao đổi, đối thoại, chất vấn, giải trình; tập trung làm rõ nội dung, trách nhiệm và giải pháp khắc phục đối với những vấn đề còn hạn chế, bất cập.
Cùng với đó, công tác thẩm tra của các Ban của HĐND từng bước được nâng cao chất lượng, với khoảng 1.590 báo cáo, đề án, tờ trình, dự thảo nghị quyết được thẩm tra, góp phần nâng cao chất lượng và bảo đảm tính hợp pháp, khả thi của 1.328 nghị quyết được HĐND tỉnh ban hành trong nhiệm kỳ. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát được chú trọng. Tỷ lệ kiến nghị được giải quyết đạt 99% đối với Đoàn ĐBQH tỉnh, 92,3% đối với HĐND cấp tỉnh và 93,7% đối với HĐND cấp xã; việc phân loại, theo dõi, đôn đốc và tái giám sát từng bước được tăng cường. Công tác phối hợp giữa Đoàn ĐBQH tỉnh, HĐND tỉnh với UBND tỉnh, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, các cơ quan tư pháp, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và các cơ quan, đơn vị có liên quan được tăng cường. Nội dung phối hợp từng bước được cụ thể hóa thông qua các quy chế phối hợp, chế độ trao đổi, cung cấp thông tin và phối hợp trong xây dựng, tổ chức thực hiện chương trình giám sát, theo dõi việc thực hiện kiến nghị sau giám sát. Việc ban hành, hoàn thiện các quy chế phối hợp góp phần tạo cơ sở để tiếp tục nâng cao hiệu quả phối hợp trong cả nhiệm kỳ 2021 - 2026 và nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hoạt động giám sát của HĐND cấp xã bước đầu được triển khai trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sau khi mô hình mới được vận hành, tổ chức và hoạt động của HĐND tại 148 xã, phường từng bước được kiện toàn, chương trình và các hoạt động giám sát được triển khai theo quy định. Khối lượng hoạt động giám sát tại cấp xã tăng, qua đó bước đầu phát huy vai trò của cơ quan dân cử ở cơ sở. Việc kịp thời lãnh đạo, chỉ đạo, cho ý kiến trong quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự chuyên trách của HĐND các cấp và Đoàn ĐBQH tỉnh sau khi hợp nhất tỉnh và đầu nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã góp phần bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành hoạt động của cơ quan dân cử, trong đó có hoạt động giám sát.
Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND tỉnh đã xem xét trên 1.800 báo cáo, đề án, tờ trình, dự thảo nghị quyết; ban hành 1.328 nghị quyết, trong đó có 355 nghị quyết quy phạm pháp luật và 973 nghị quyết cá biệt. Từ ngày 01/7/2025 đến hết nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND cấp xã đã xem xét trên 2.100 báo cáo công tác.
Trong nhiệm kỳ, Đoàn ĐBQH tỉnh đã tổ chức 37 cuộc giám sát chuyên đề theo chương trình giám sát của Đoàn và hơn 60 chuyên đề khảo sát. HĐND tỉnh đã tổ chức 11 chuyên đề giám sát, ban hành 11 nghị quyết về kết quả giám sát; Thường trực HĐND tỉnh thực hiện 31 chuyên đề, ban hành 31 thông báo kết quả giám sát; các Ban HĐND tỉnh thực hiện trên 110 chuyên đề, ban hành trên 580 kết luận, kiến nghị; các Tổ đại biểu HĐND tỉnh thực hiện trên 170 cuộc giám sát, đề xuất hơn 800 kết luận, kiến nghị. Ở cấp xã, từ 01/7/2025 đến hết nhiệm kỳ 2021 - 2026, HĐND xã, phường đã thành lập 68 đoàn giám sát chuyên đề; Thường trực HĐND xã, phường thực hiện 138 đoàn; các Ban HĐND xã, phường thực hiện 318 đoàn.
Cấp ủy xác định việc thực hiện nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát là khâu quyết định hiệu lực, hiệu quả thực chất của hoạt động giám sát. Theo đó, lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan chịu sự giám sát cụ thể hóa nhiệm vụ, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả cần đạt; UBND tỉnh chỉ đạo các ngành, địa phương thực hiện và báo cáo tiến độ. HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND tăng cường theo dõi, đôn đốc, làm việc trực tiếp, chất vấn, giải trình và tái giám sát đối với nội dung chậm thực hiện. Kết quả cụ thể, Đoàn ĐBQH tỉnh đã chuyển 401 kiến nghị giám sát đến các cơ quan có thẩm quyền, trong đó 397 kiến nghị đã được giải quyết, đạt 99,0%, còn 04 kiến nghị đang tiếp tục được theo dõi, đôn đốc. HĐND các cấp ban hành 769 kiến nghị giám sát ở cấp tỉnh, đã giải quyết 710 kiến nghị, đạt 92,3%, còn 59 kiến nghị chưa được giải quyết; ở cấp xã, từ ngày 01/7/2025 đến hết nhiệm kỳ ban hành 2.090 kiến nghị, đã giải quyết 1.959 kiến nghị, đạt 93,7%, còn 131 kiến nghị chưa được giải quyết. Trong tổng số kiến nghị giám sát của HĐND tỉnh, có khoảng 50 kiến nghị đối với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; khoảng 60 kiến nghị đối với Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương; số còn lại là kiến nghị đối với các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tỉnh. Qua theo dõi, các kiến nghị chậm thực hiện chủ yếu tập trung ở ba nhóm: nhóm kiến nghị cần nguồn lực đầu tư lớn hoặc phụ thuộc vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, như hạ tầng giao thông, công trình cấp nước sạch nông thôn, thiết chế văn hóa, cơ sở vật chất trường học; nhóm kiến nghị liên quan đến việc xử lý các vụ việc, dự án tồn đọng, kéo dài, có yếu tố lịch sử, liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp; nhóm kiến nghị cần chờ sửa đổi, bổ sung hoặc hướng dẫn thực hiện các quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ở Trung ương. Trên cơ sở phân loại nguyên nhân, cấp ủy quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan có liên quan xác định trách nhiệm và phương án xử lý phù hợp.
Phương Thảo
