Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng ngày càng diễn ra phức tạp. Bên cạnh các luận điệu xuyên tạc trực diện, các thế lực thù địch còn sử dụng nhiều thủ đoạn tâm lý chiến tinh vi nhằm gây nhiễu loạn nhận thức xã hội. Một trong những thủ đoạn nguy hiểm đang được sử dụng phổ biến hiện nay là “chiến thuật dán nhãn” bằng những ngôn từ xảo quyệt nhằm bôi nhọ lòng yêu nước, phủ nhận tiếng nói chính nghĩa và kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Nhận diện rõ bản chất của thủ đoạn này là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh và giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng.

Ảnh minh hoạ

Thủ đoạn thao túng nhận thức bằng “chiến thuật dán nhãn”

Trong các hình thức chiến tranh thông tin hiện đại, “dán nhãn” (labeling) là một kỹ thuật thao túng dư luận khá phổ biến. Thay vì tranh luận bằng lý lẽ và bằng chứng, người sử dụng thủ đoạn này tìm cách gắn cho đối phương những “nhãn mác” mang tính miệt thị hoặc quy chụp. Khi những nhãn mác đó được lặp đi lặp lại nhiều lần, chúng có thể hình thành định kiến trong nhận thức của một bộ phận người tiếp nhận thông tin.

Bản chất của thủ đoạn này là tấn công vào uy tín của người phát ngôn, từ đó làm mất giá trị của quan điểm mà họ đưa ra. Đây là một dạng “công kích cá nhân”  trong tranh luận, nhưng được tổ chức một cách có chủ ý nhằm định hướng dư luận. Trên không gian mạng hiện nay, các thế lực thù địch đã tận dụng triệt để phương thức này. Chúng tạo ra nhiều cụm từ mang tính chế giễu, miệt thị rồi sử dụng như một công cụ để công kích những người bày tỏ quan điểm bảo vệ lịch sử, bảo vệ đất nước hoặc phản bác các thông tin xấu độc.

Mục tiêu cuối cùng của chiến thuật dán nhãn không phải là tìm kiếm sự thật, mà là làm nhiễu loạn nhận thức xã hội, gây tâm lý hoài nghi và từng bước làm suy giảm niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Bôi nhọ lòng yêu nước bằng những nhãn mác miệt thị

Một biểu hiện dễ nhận thấy của chiến thuật dán nhãn là việc sử dụng những từ ngữ miệt thị để công kích những người bày tỏ lòng yêu nước hoặc bảo vệ sự thật lịch sử. Trên nhiều nền tảng mạng xã hội, bất cứ ai lên tiếng phản bác các thông tin xuyên tạc hoặc thể hiện niềm tự hào về lịch sử dân tộc đều có thể bị gán cho những nhãn mác mang tính chế giễu. Một trong những ví dụ điển hình của chiến thuật dán nhãn là việc sử dụng từ ngữ “Bò đỏ” trên mạng xã hội. Theo cách mà các đối tượng chống phá sử dụng, bất cứ ai bày tỏ niềm tự hào về lịch sử dân tộc, bảo vệ chủ quyền đất nước hoặc phản bác thông tin sai lệch đều có thể bị gán cho cái nhãn này. Thông qua việc sử dụng những từ ngữ như vậy, các đối tượng chống phá tìm cách biến lòng yêu nước thành đối tượng bị giễu cợt. Thoạt nhìn, đây có thể chỉ là những lời lẽ bông đùa trên mạng. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, có thể thấy rõ mục tiêu của thủ đoạn này là làm xói mòn giá trị của lòng yêu nước trong nhận thức xã hội. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, lòng yêu nước luôn là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn. Từ các cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập của Tổ quốc đến công cuộc xây dựng đất nước, chính tinh thần yêu nước và ý chí đoàn kết đã giúp dân tộc ta vượt qua vô vàn khó khăn, thử thách.

Chính vì vậy, việc cố tình bôi nhọ lòng yêu nước không phải là hành vi ngẫu nhiên. Đây là một thủ đoạn có chủ đích nhằm làm suy yếu nền tảng tinh thần của xã hội, khiến một bộ phận người dân trở nên thờ ơ hoặc e ngại khi bày tỏ quan điểm chính đáng.

Một dạng dán nhãn khác thường được sử dụng là việc quy chụp những người phản bác thông tin sai lệch là “dư luận viên”, “dư luận viên 3 củ”. Theo luận điệu của các đối tượng chống phá, bất cứ ai bảo vệ quan điểm chính thống đều bị cho là phát biểu vì lợi ích vật chất. Đây là một thủ đoạn nguy hiểm bởi nó đánh vào niềm tin của xã hội. Khi một ý kiến bị gán nhãn là “được trả tiền để nói”, nhiều người sẽ dễ dàng bỏ qua nội dung của ý kiến đó mà không cần kiểm chứng.

Trên thực tế, trong bất kỳ xã hội nào cũng tồn tại những công dân sẵn sàng lên tiếng bảo vệ lợi ích chung, phản bác những thông tin sai lệch hoặc xuyên tạc. Đó là biểu hiện bình thường của trách nhiệm xã hội và tinh thần công dân. Tuy nhiên, các thế lực thù địch cố tình phủ nhận điều này để tạo ra một định kiến rằng mọi tiếng nói bảo vệ đất nước đều là “có động cơ”. Mục đích của chúng là làm suy yếu niềm tin của xã hội vào những quan điểm chính nghĩa, từ đó tạo ra bầu không khí hoài nghi và chia rẽ.

Khi niềm tin xã hội bị xói mòn, những thông tin sai lệch sẽ có nhiều cơ hội lan rộng hơn. Đây chính là điều mà các chiến dịch tuyên truyền chống phá hướng tới.

Không dừng lại ở việc công kích cá nhân, chiến thuật dán nhãn còn được sử dụng để kích động chia rẽ xã hội. Một trong những biểu hiện của thủ đoạn này là việc cố tình khơi gợi những từ ngữ mang tính phân biệt vùng miền. Những thuật ngữ từng tồn tại trong thời kỳ thực dân được một số đối tượng cố tình khai thác lại với hàm ý miệt thị nhằm kích động tâm lý đối lập giữa các vùng miền. Một ví dụ điển hình là việc cố tình sử dụng các từ ngữ như “Bắc Kỳ”, “Trung kỳ”, “Nam kỳ” với ý nghĩa miệt thị nhằm khơi gợi tâm lý phân biệt vùng miền.

Những thuật ngữ này vốn xuất phát từ thời kỳ thực dân, khi đất nước bị chia cắt hành chính nhằm phục vụ chính sách cai trị. Việc các đối tượng chống phá cố tình khơi lại những từ ngữ này cho thấy rõ ý đồ: kích động tâm lý chia rẽ để phá vỡ khối đại đoàn kết dân tộc. Lịch sử cho thấy, chính sách “chia để trị” luôn là công cụ quen thuộc của các thế lực muốn kiểm soát hoặc làm suy yếu một quốc gia. Khi xã hội bị chia rẽ bởi những định kiến vùng miền, sự đoàn kết dân tộc sẽ bị tổn hại. Trong khi đó, sức mạnh của Việt Nam qua các thời kỳ luôn nằm ở khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Từ Bắc, Trung, Nam, từ miền núi đến đồng bằng, mọi người dân đều chung một ý chí xây dựng và bảo vệ đất nước.

Do đó, việc kích động tâm lý phân biệt vùng miền không chỉ là hành vi thiếu trách nhiệm mà còn là một âm mưu nguy hiểm nhằm phá vỡ sự đồng thuận xã hội từ bên trong.

Nhận diện và vô hiệu hóa thủ đoạn thao túng dư luận

Trước sự gia tăng của các thủ đoạn thao túng thông tin trên không gian mạng, việc nâng cao nhận thức của xã hội là yếu tố đặc biệt quan trọng.

Trước hết, mỗi người dùng internet cần hiểu rằng những nhãn mác miệt thị không phải là lập luận. Khi một cuộc tranh luận chuyển sang công kích cá nhân, điều đó cho thấy người đưa ra lời công kích đang né tránh việc đối thoại bằng lý lẽ. Thứ hai, cần xây dựng văn hóa tranh luận lành mạnh trên không gian mạng. Những cuộc trao đổi ý kiến cần dựa trên thông tin chính xác, lập luận logic và thái độ tôn trọng lẫn nhau. Thứ ba, các cơ quan chức năng cần tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân để nhận diện rõ các thủ đoạn tâm lý chiến trong môi trường truyền thông số, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái thù địch trên không gian mạng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.

Khi cộng đồng có đủ kiến thức và bản lĩnh để nhận diện các kỹ thuật thao túng dư luận, những chiến dịch tuyên truyền sai lệch sẽ khó đạt được mục tiêu. Cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng trong thời đại số không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách, mà còn là trách nhiệm của mỗi công dân. Mỗi người cần giữ vững sự tỉnh táo trước những thông tin kích động, không để những lời lẽ miệt thị hay quy chụp làm lung lay niềm tin vào những giá trị đúng đắn. Khi xã hội duy trì được tinh thần đoàn kết, tôn trọng sự thật và đề cao trách nhiệm công dân, những thủ đoạn chia rẽ sẽ không thể phát huy hiệu quả.

Chiến thuật dán nhãn bằng ngôn từ xảo quyệt là một trong những thủ đoạn tâm lý chiến nguy hiểm đang được các thế lực thù địch sử dụng trên không gian mạng. Thông qua việc bôi nhọ lòng yêu nước, quy chụp những người phát biểu và kích động chia rẽ vùng miền, chúng tìm cách làm suy yếu niềm tin xã hội và phá vỡ khối đại đoàn kết dân tộc Việt Nam.

Tuy nhiên, khi bản chất của những thủ đoạn này được nhận diện rõ ràng, chúng sẽ trở nên vô nghĩa. Một xã hội có tri thức, có bản lĩnh và có tinh thần đoàn kết sẽ không dễ dàng bị thao túng bởi những nhãn mác vô căn cứ. Bảo vệ sự thật, bảo vệ tinh thần đoàn kết và giữ vững niềm tin vào những giá trị tốt đẹp của dân tộc chính là cách hiệu quả nhất để vô hiệu hóa mọi âm mưu chia rẽ trên mặt trận tư tưởng hiện nay. Đó chính là cách thức để nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục giữ vững sức sống và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Giang Nam