1. Tổng thống Mỹ tuyên bố kết thúc chiến dịch quân sự với Iran
Ngày 1/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thư thông báo với các nhà lập pháp nước này rằng, cuộc chiến chống lại Iran đã "chấm dứt", khi thời gian pháp lý 60 ngày tiến hành chiến dịch quân sự đã hết.
Động thái mới nhất này là nỗ lực nhằm xoa dịu cuộc tranh cãi về việc liệu Quốc hội Mỹ có cần phê chuẩn việc tiến hành xung đột hay không. Tuy nhiên, ông Trump cũng chỉ rõ rằng cuộc chiến ở Trung Đông có thể còn lâu mới kết thúc, nhấn mạnh bất chấp việc chiến dịch chống lại Iran đã thành công và những nỗ lực nhằm bảo đảm một nền hòa bình lâu dài, song mối đe dọa mà Tehran gây ra cho Mỹ và lực lượng vũ trang của nước này vẫn còn "rất đáng kể".
Theo Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh được thông qua năm 1973, Tổng thống Mỹ - sau khi thông báo cho Quốc hội về việc sử dụng lực lượng quân sự - phải chấm dứt chiến dịch trong vòng 60 ngày, trừ khi Quốc hội cho phép tiếp tục hành động quân sự. Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chính thức thông báo cho Quốc hội về hành động quân sự vào ngày 2/3, đồng nghĩa thời gian pháp lý 60 ngày kết thúc vào ngày 1/5.
2. Nga kêu gọi xây dựng thế giới không vũ khí hạt nhân
Ngày 29/4, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định, với tư cách là một bên tham gia có trách nhiệm đối với Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), Nga luôn tuân thủ nghiêm túc các quy định và tinh thần của hiệp ước này.
Trong thông điệp gửi tới Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11, Tổng thống Putin nêu rõ: "Chúng tôi tin rằng, trong bối cảnh tình hình quốc tế phức tạp hiện nay, cần có thêm các nỗ lực đa phương nhằm tạo điều kiện cho những tiến bộ tiếp theo trên con đường xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc không gây tổn hại đến an ninh của bất kỳ bên nào". Bên cạnh đó, ông cho rằng, các quốc gia thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ theo hiệp ước có quyền tiếp cận năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình mà không bị hạn chế quá mức. Là quốc gia dẫn đầu về năng lượng hạt nhân, Nga sẵn sàng phát triển hợp tác trong lĩnh vực này với các bên tham gia NPT có quan tâm. Chính phủ Nga kỳ vọng hội nghị lần này sẽ đạt kết quả tích cực và đóng góp vào cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước NPT lần thứ 11 diễn ra trong 4 tuần, từ ngày 27/4 đến 22/5, với sự tham dự của đại diện 191 quốc gia thành viên NPT, nhiều tổ chức quốc tế và khu vực, các tổ chức, phong trào phi chính phủ về chống vũ khí hạt nhân trên thế giới. Trong một tuyên bố chung được Nga và Belarus đưa ra cũng trong ngày 29/4 tại hội nghị, hai nước lên án chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, tái khẳng định việc ủng hộ một thế giới an toàn và không có vũ khí hạt nhân.
3. Cuba phản đối "các biện pháp cưỡng chế đơn phương" của Mỹ
Ngày 2/5, trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodriguez cho biết, Cuba phản đối các biện pháp trừng phạt mới của Mỹ nhằm vào quốc đảo Caribe là "các biện pháp cưỡng chế đơn phương".
Bài đăng nêu rõ: “Chúng tôi kiên quyết bác bỏ các biện pháp cưỡng chế đơn phương gần đây do chính phủ Mỹ áp đặt. Những biện pháp này có tính chất ngoài lãnh thổ và vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc. Mỹ hoàn toàn không có quyền áp đặt các biện pháp chống Cuba hay các quốc gia hoặc các thực thể thứ ba. Các hành động của Mỹ cho thấy ý định một lần nữa áp đặt sự trừng phạt tập thể đối với người dân Cuba. Không phải ngẫu nhiên mà những biện pháp này được công bố vào ngày 1/5, đúng vào thời điểm hàng triệu người dân Cuba xuống đường để lên án lệnh phong tỏa và bao vây năng lượng của Mỹ". Hôm 1/5 vừa qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương mới đối với Cuba, trong đó có các biện pháp có thể ảnh hưởng đến các quốc gia thứ ba. Hồi đầu năm nay, ông Trump cũng ký một sắc lệnh hành pháp, cho phép Mỹ áp đặt thuế quan thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia cung cấp dầu mỏ cho Cuba. Quyết định này đẩy mạnh lệnh bao vây, cấm vận kinh tế đối với Cuba lên mức chưa từng có, thiết lập một vòng vây năng lượng toàn diện nhằm bóp nghẹt nền kinh tế của Cuba. Cùng với đó là những đe dọa của Mỹ về việc sử dụng vũ lực nhằm vào Cuba. Tình hình trên đã gây ra những tác động nghiêm trọng đến đời sống người dân Cuba do ảnh hưởng nặng nề tới việc phát điện, vận tải, sản xuất hàng hóa và cung ứng dịch vụ, đặc biệt là trong lĩnh vực chăm sóc y tế.
Bộ trưởng Ngoại giao Bruno Rodriguez khẳng định Cuba không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với Mỹ; việc Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố Cuba - một quốc gia đang phát triển tương đối nhỏ bé và đang phải chịu đựng "lệnh phong tỏa kinh tế tàn khốc", có thể gây ra mối đe dọa cho cường quốc quân sự, công nghệ và kinh tế lớn nhất thế giới, là điều vô lý.
4. Anh nâng cảnh báo khủng bố lên mức "nghiêm trọng"
Ngày 30/4, Bộ Nội vụ Anh cho biết mức độ đe dọa khủng bố của Vương quốc Anh đã được nâng lên mức "nghiêm trọng", mức cao thứ hai trong hệ thống năm cấp, sau vụ tấn công khủng bố nhằm vào người Do Thái xảy ra hôm 29/4 tại London, có nghĩa là một cuộc tấn công có khả năng xảy ra, lên mức nghiêm trọng, tức là một cuộc tấn công rất có khả năng xảy ra trong 6 tháng tới. Trước đó, mức độ đe dọa đã ở mức đáng kể kể từ tháng 2/2022.
Cảnh sát London đang điều tra vụ việc theo hướng "tấn công khủng bố", trong bối cảnh gia tăng các vụ tấn công bài Do Thái trong những tuần gần đây. Vụ việc xảy ra vào cuối buổi sáng 29/4 tại khu Golders Green, nơi có đông người Do Thái sinh sống, khi nhóm tuần tra cộng đồng Shomrim phát hiện 1 người đàn ông cầm dao tìm cách tấn công người dân. Các thành viên của nhóm này đã hỗ trợ khống chế nghi phạm trước khi cảnh sát đến. Lực lượng cấp cứu tình nguyện Hatzola cũng đã hỗ trợ sơ cứu nạn nhân tại hiện trường, sau đó chuyển họ đến bệnh viện. 2 nạn nhân bị thương hiện trong tình trạng ổn định. Nhà vua Charles III và Thủ tướng Keir Starmer đã lên án mạnh mẽ vụ việc. Theo các tổ chức giám sát, số vụ việc mang tính thù ghét tôn giáo tại Anh đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt từ sau khi nổ ra xung đột giữa Israel và Phong trào Hamas tại dải Gaza, làm gia tăng tâm lý lo ngại trong cộng đồng Do Thái cũng như các nhóm thiểu số khác.
5. Lãnh đạo Nga và Mỹ điện đàm về xung đột Trung Đông, Ukraine
Ngày 29/4, Cố vấn ngoại giao của Tổng thống Nga, ông Yuri Ushakov cho biết Tổng thống nước này Vladimir Putin đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ Donald Trump để thảo luận về cuộc xung đột Trung Đông và Ukraine.
Phát biểu trước báo giới, ông Ushakov cho hay trong cuộc điện đàm trước đó cùng ngày, lãnh đạo hai nước bày tỏ đặc biệt quan tâm tới tình hình liên quan tới Iran và vùng Vịnh. Theo đó, Tổng thống Putin coi quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran của Tổng thống Trump là đúng đắn bởi “điều này sẽ tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán và giúp ổn định tình hình nói chung”. Liên quan tới tình hình tại Ukraine, theo ông Ushakov, Tổng thống Putin đã đề xuất một lệnh ngừng bắn với Ukraine vào ngày 9/5 tới nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng. Theo đó, phía Moscow sẵn sàng "tuyên bố một lệnh ngừng bắn trong suốt thời gian diễn ra các hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng".
Tổng thống Trump ủng hộ đề xuất này, tin rằng một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột tại quốc gia Đông Âu này đã cận kề và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhanh chóng chấm dứt các hành động thù địch tại Ukraine, đồng thời cho biết các quan chức chính quyền của ông sẽ tiếp tục duy trì liên lạc với phía Moscow và Kiev. Đánh giá về cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Nga, Tổng thống Trump cho biết, ông đã có một "cuộc thảo luận rất tốt đẹp" với Tổng thống Putin, đồng thời cho biết nội dung cuộc điện đàm tập trung vào cuộc xung đột tại Ukraine nhiều hơn là vấn đề Iran.
6. UAE khẳng định quyết định rời OPEC hoàn toàn mang tính chính sách
Ngày 28/4, Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Suhail Al Mazrouei của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) cho biết quyết định về việc rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) là “hoàn toàn mang tính chính sách” nhằm chuẩn bị cho tương lai của đất nước.
Biểu tượng của OPEC tại trụ sở của tổ chức này ở Vienna, Áo
Là quốc gia sản xuất dầu lớn thứ 7 thế giới, UAE chính thức thông báo sẽ rút khỏi OPEC sau hơn 5 thập kỷ. Quyết định này có hiệu lực vào ngày 1/5. UAE đồng thời rút khỏi các nghĩa vụ trong khuôn khổ liên minh OPEC+, vốn bao gồm các thành viên không thuộc OPEC do Nga dẫn đầu. Bộ trưởng Al Mazrouei nhấn mạnh rằng đây là quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng, xuất phát từ tầm nhìn chiến lược và kinh tế dài hạn, hoàn toàn không mang ý nghĩa chính trị. Ông cho rằng thời điểm hiện tại là phù hợp vì tác động đến giá dầu và các nhà sản xuất khác, đặc biệt là các đối tác trong OPEC+, sẽ ở mức tối thiểu. Ông cũng lưu ý rằng việc đưa ra quyết định độc lập vốn nhanh hơn so với việc phải đàm phán trong một tập thể.
Việc rời khỏi OPEC được kỳ vọng sẽ mang lại cho UAE sự linh hoạt và khả năng ứng phó tốt hơn trong quản lý thị trường dầu mỏ, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu sụt giảm do xung đột Mỹ-Israel và Iran. Đây cũng là một phần trong kế hoạch quốc gia hướng tới quyền tự chủ chiến lược, giảm phụ thuộc vào bất kỳ khối liên minh nào.
Hoàng Dũng (Tổng hợp và biên tập)
