Ngày 22/6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 22-CT/TU về lãnh đạo thực hiện các biện pháp đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, nhiệm kỳ 2025-2030.
Ảnh minh hoạ (Nguồn Baophutho.vn)
Xóa bỏ "điểm nghẽn" giải phóng mặt bằng
Thời gian qua, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tỉnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án trên địa bàn tỉnh; nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về tầm quan trọng của công tác giải phóng mặt bằng được nâng lên; nhiều dự án hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị được triển khai, góp phần quan trọng vào thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế như: Việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, xác định giá đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn kéo dài; việc chuẩn bị quỹ đất tái định cư, quỹ đất nghĩa trang, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ di chuyển, ổn định đời sống người dân còn thiếu chủ động; xác định nguồn gốc đất, cập nhật biến động đất đai ở một số địa phương còn bất cập; việc phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có lúc, có nơi chưa chặt chẽ; tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ còn xảy ra… Những hạn chế này được xác định là "điểm nghẽn" trực tiếp tác động đến hiệu quả đầu tư và năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Vì vậy, mục tiêu cốt lõi của Chỉ thị là tạo chuyển biến thực chất, coi GPMB là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến tiến độ các dự án và là động lực để hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Đề cao vai trò người đứng đầu và nguyên tắc thực hiện
Chỉ thị xác định rõ GPMB là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó Bí thư cấp ủy và người đứng đầu chính quyền phải trực tiếp lãnh đạo và chịu trách nhiệm toàn diện. Kết quả GPMB các dự án trọng điểm sẽ là tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại cán bộ hằng năm. Nguyên tắc thực hiện được quán triệt xuyên suốt là: “đúng pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch, công bằng, kịp thời, nhân văn, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư”.
Đổi mới cơ chế, chính sách và quy trình thực hiện
Để bảo đảm tính thống nhất, khả thi, hạn chế tối đa việc điều chỉnh nhiều lần. Tỉnh chủ động quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất tái định cư từ sớm, đảm bảo quỹ đất ở và đất sản xuất nông nghiệp cho người dân; đầu tư đồng bộ hạ tầng khu tái định cư, bảo đảm điều kiện sống của người dân bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, đối với các dự án lớn, Chỉ thị yêu cầu: Áp dụng nguyên tắc “6 rõ” (rõ phạm vi, mốc giới, khối lượng, tiến độ, kinh phí, người chịu trách nhiệm) để bảo đảm tính khả thi, kiểm soát tiến độ theo từng nhóm vướng mắc và gắn trách nhiệm người đứng đầu
Nghiên cứu tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập theo quy định của pháp luật hiện hành, nhằm chủ động đi trước một bước về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, đảm bảo thời gian triển khai dự án.
Đồng thời, thành lập Tổ rà soát cơ sở pháp lý do lãnh đạo UBND tỉnh làm Tổ trưởng và lãnh đạo Công an tỉnh làm Tổ phó thường trực để xử lý các vướng mắc phức tạp.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và giám sát trực tuyến
Một điểm mới nổi bật là yêu cầu xây dựng hệ thống theo dõi, giám sát trực tuyến tiến độ GPMB các dự án trọng điểm của tỉnh. Hệ thống này cập nhật thường xuyên diện tích phải thu hồi, diện tích đã kiểm đếm, diện tích đã phê duyệt phương án, diện tích đã chi trả, diện tích đã bàn giao, số hộ còn vướng mắc, nguyên nhân vướng mắc, cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý,... làm cơ sở quản lý, điều hành, khen thưởng, kỷ luật và báo cáo theo yêu cầu.
Tỉnh cũng khuyến khích thanh toán bồi thường, hỗ trợ qua tài khoản; số hóa hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, biểu mẫu, hồ sơ, chế độ báo cáo; bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, phòng ngừa việc lợi dụng, làm sai lệch dữ liệu trong quá trình thực hiện.
Lấy sự đồng thuận của Nhân dân làm nền tảng
Chỉ thị yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền theo hướng đi trước một bước, gần dân, sát dân, lắng nghe dân, giải thích đến cùng những nội dung người dân còn băn khoăn, thực hiện đối thoại thực chất có biên bản, có kết luận, có thời hạn giải quyết kiến nghị chính đáng, không để bức xúc nhỏ tích tụ thành vụ việc phức tạp.
Việc công khai phải được thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp, bảo đảm người dân được tiếp cận, được biết, được bàn, được giám sát theo quy định; vận dụng, sử dụng đa dạng các công cụ truyền thông, các nền tảng mạng xã hội để đăng tải thông tin chính thống, kịp thời định hướng dư luận, ngăn chặn tin giả, thông tin sai lệch.
Tỉnh ưu tiên vận động, thuyết phục, tạo đồng thuận; đồng thời kiên quyết áp dụng biện pháp cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc, cưỡng chế thu hồi đất, bảo vệ thi công theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền và quy định của pháp luật đối với các trường hợp đã được tuyên truyền, đối thoại, giải quyết chính sách đúng quy định nhưng cố tình không chấp hành, cản trở việc thực hiện dự án.
Tăng cường quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh trật tự
Để ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách, Chỉ thị yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước về đất đai, trật tự xây dựng; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi trục lợi chính sách. Đồng thời, yêu cầu quản lý chặt chẽ hiện trạng đất đai, tài sản trên đất, lập hồ sơ quản lý bằng hình ảnh, bản đồ, mốc giới, biên bản xác nhận, dữ liệu số; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý ngay các hành vi vi phạm nhằm trục lợi chính sách.
Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng và cơ quan công an, trong đó xem xét cử lực lượng công an tham gia từ sớm trong quá trình triển khai các dự án, đảm bảo đúng quy định và phù hợp với tình hình thực tiễn. Đối với các dự án trọng điểm, phức tạp, phải thành lập tổ công tác liên ngành hoặc phân công lãnh đạo phụ trách trực tiếp để chỉ đạo, tháo gỡ theo từng nhóm vướng mắc cụ thể.
Chủ động nắm tình hình Nhân dân, dư luận xã hội, các yếu tố có nguy cơ phát sinh khiếu kiện, mất an ninh, trật tự. Giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đúng thẩm quyền, đúng thời hạn, đúng pháp luật, không né tránh, không để tồn đọng kéo dài (các kiến nghị chính đáng phải được xem xét, giải quyết kịp thời; những yêu cầu không có căn cứ pháp luật phải được giải thích rõ ràng, thuyết phục).
Bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình kiểm đếm, chi trả, bàn giao mặt bằng, cưỡng chế kiểm đếm, cưỡng chế thu hồi đất, bảo vệ thi công; không để các đối tượng xấu lợi dụng, kích động, lôi kéo, gây rối, chống người thi hành công vụ, làm phát sinh điểm nóng về an ninh, trật tự trên địa bàn tỉnh.
Chỉ thị 22-CT/TU khẳng định quyết tâm của tỉnh Phú Thọ trong việc thực hiện giải phóng mặt bằng dựa trên nguyên tắc nhân văn, công bằng và thượng tôn pháp luật. Với những giải pháp đồng bộ từ cơ chế, công nghệ đến con người, tỉnh kỳ vọng sẽ xóa bỏ được rào cản về mặt bằng, tạo đà cho những bứt phá mạnh mẽ về kinh tế trong giai đoạn 2025-2030.
Ngọc An
