Đối ngoại trong tầm nhìn mới của đất nước
Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của đất nước cũng như đối với ngành Ngoại giao Việt Nam. Đây là Hội nghị Ngoại giao đầu tiên được tổ chức sau thành công của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, khi đất nước đã kiện toàn bộ máy lãnh đạo sau cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp, tạo nền tảng quan trọng để triển khai những quyết sách lớn của nhiệm kỳ mới.
Đây cũng là Hội nghị Ngoại giao đầu tiên trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc mà Đại hội XIV đã xác định, hướng tới thực hiện các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Trong bối cảnh Hội nghị Trung ương 3 thông qua Nghị quyết về mô hình phát triển mới, xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của tăng trưởng, công tác đối ngoại đứng trước những yêu cầu và sứ mệnh mới, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, phương thức hoạt động và hiệu quả triển khai.
Hội nghị lần này vì thế không chỉ là dịp tổng kết, đánh giá kết quả công tác đối ngoại thời gian qua mà còn mang ý nghĩa quán triệt, cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn ngành Ngoại giao nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên nền tảng những thành tựu sau 40 năm đổi mới.
Điểm nhấn nổi bật nhất được đặt ra tại Hội nghị chính là việc Đại hội XIV lần đầu tiên xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Đây là bước phát triển mới trong tư duy đối ngoại của Đảng, kế thừa và phát triển quan điểm đã được khẳng định tại Đại hội XIII về vai trò tiên phong của đối ngoại trong giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước và nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam.
Từ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh coi ngoại giao là một mặt trận cho đến quá trình phát triển đường lối đối ngoại qua các kỳ Đại hội của Đảng, vai trò của đối ngoại luôn được bổ sung, hoàn thiện và nâng lên tầm cao mới. Việc xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên thể hiện yêu cầu và kỳ vọng ngày càng lớn của Đảng và Nhà nước đối với ngành Ngoại giao trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại của Đại hội XIV
Một trong những nội dung trọng tâm của Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 là quán triệt đầy đủ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển đất nước, xây dựng Đảng, hoàn thiện hệ thống chính trị và công tác đối ngoại.
Đại hội XIV đặt ra nhiều nội dung mới, đòi hỏi toàn ngành Ngoại giao, đặc biệt là đội ngũ Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các cán bộ chuẩn bị nhận nhiệm vụ, phải nắm vững cả về nhận thức lẫn phương pháp triển khai. Theo tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, điều quan trọng không chỉ là hiểu đúng chủ trương mà còn phải làm đúng, làm có kết quả và làm đến cùng.
Tinh thần đó được quán triệt xuyên suốt trong toàn bộ chương trình Hội nghị. Việc các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước cùng lãnh đạo nhiều ban, bộ, ngành trực tiếp trao đổi, định hướng những vấn đề lớn cho thấy quyết tâm tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động của toàn ngành, bảo đảm các chủ trương đối ngoại của Đại hội XIV nhanh chóng đi vào cuộc sống.
Thông điệp lớn nhất được gửi gắm qua Hội nghị là ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, đồng thời thực hiện thật tốt nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên mà Đảng và Nhà nước giao phó, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển của nhiệm kỳ Đại hội XIV và những mục tiêu chiến lược đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Chủ động nghiên cứu, tham mưu để đất nước không bị động, bất ngờ
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, yêu cầu đối với công tác nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược ngày càng trở nên cấp thiết.
Hội nghị dành nhiều thời gian trao đổi, đánh giá toàn diện tình hình quốc tế trên các lĩnh vực chính trị, an ninh, chiến lược, kinh tế, khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất lượng tham mưu cho Đảng và Nhà nước.
Điểm đáng chú ý là yêu cầu đối với công tác tham mưu không còn chỉ dừng lại ở việc xử lý những vấn đề đã phát sinh mà phải chủ động nhìn thấy trước những xu hướng mới, nhận diện sớm các cơ hội cũng như thách thức để có giải pháp phù hợp. Đây chính là tinh thần "không để đất nước bị động, bất ngờ" mà Đại hội XIV đã đặt ra.
Việc nâng cao năng lực nghiên cứu, phân tích và dự báo không chỉ phục vụ cho quá trình hoạch định chính sách mà còn giúp mỗi cán bộ ngoại giao có thêm cơ sở để vận dụng linh hoạt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại từng địa bàn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.
Đối ngoại phải phục vụ thiết thực cho phát triển đất nước
Nếu trước đây nhiệm vụ trọng tâm của đối ngoại là giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng quan hệ quốc tế và nâng cao vị thế đất nước thì trong giai đoạn mới, Hội nghị đặt ra yêu cầu cao hơn: đối ngoại phải đóng góp trực tiếp, hiệu quả hơn nữa cho phát triển kinh tế - xã hội.
Đây được xem là một trong những trọng tâm lớn của Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33.
Theo đó, ngành Ngoại giao và hệ thống các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài không chỉ thực hiện vai trò kết nối mà còn phải chủ động kiến tạo môi trường phát triển, tích cực tranh thủ các nguồn lực quốc tế về khoa học, công nghệ, tri thức, mở rộng thị trường, thúc đẩy đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài cũng như thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Những nhiệm vụ này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và phát triển nhanh, bền vững theo định hướng mà Đại hội XIV đã xác định.
Đối ngoại vì vậy không chỉ là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới mà còn trở thành một trong những động lực trực tiếp góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển quốc gia.
Đổi mới phương thức hoạt động, lấy chuyển đổi số làm động lực
Một nội dung xuyên suốt khác của Hội nghị là nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.
Tinh thần chỉ đạo được nhấn mạnh là từ nhận thức đúng phải chuyển thành hành động đúng; từ chủ trương đúng phải tạo ra kết quả cụ thể. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mô hình tổ chức, phương thức hoạt động của Bộ Ngoại giao cũng như hệ thống các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Trong tiến trình đó, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.
Thời gian qua, Bộ Ngoại giao đã triển khai nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ, cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu mới không chỉ dừng ở việc số hóa quy trình mà còn phải sử dụng chuyển đổi số để thay đổi mô hình quản trị, đổi mới phương thức hoạt động và nâng cao hiệu quả toàn diện của ngành.
Song song với chuyển đổi số là nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại giao có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, tinh thần trách nhiệm lớn và khả năng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của công tác đối ngoại trong tình hình mới.
Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị
Một điểm mới nổi bật của Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 là tăng cường cơ chế phối hợp giữa Bộ Ngoại giao với các ban, bộ, ngành và địa phương dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước.
Đặc biệt, lần đầu tiên Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước làm Trưởng ban được triển khai hoạt động trong bối cảnh mới. Với vai trò cơ quan thường trực, Bộ Ngoại giao tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế phối hợp và tham mưu để Ban Chỉ đạo hoạt động hiệu quả.
Một dấu ấn khác là lần đầu tiên trong khuôn khổ Hội nghị có phiên họp do Bộ trưởng Quốc phòng, Bộ trưởng Công an và Bộ trưởng Ngoại giao đồng chủ trì nhằm tăng cường cơ chế phối hợp giữa ba lực lượng trên ba lĩnh vực trọng yếu, thường xuyên.
Bên cạnh đó, các phiên chuyên đề về đối ngoại phục vụ phát triển, đối ngoại Đảng, đối ngoại nhân dân, đối ngoại Quốc hội và đối ngoại địa phương tiếp tục khẳng định yêu cầu phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Xây dựng chương trình hành động cụ thể cho toàn ngành
Trên cơ sở đánh giá tình hình và xác định phương hướng, Hội nghị đặt mục tiêu xây dựng Chương trình hành động cụ thể của toàn ngành Ngoại giao, bao gồm các đơn vị trong Bộ và toàn bộ hệ thống Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Hiện nay, Việt Nam có 99 Cơ quan đại diện ở nước ngoài. Theo quy hoạch đã được phê duyệt, đến năm 2030 mạng lưới này sẽ mở rộng lên 115 Cơ quan đại diện và dự kiến đến năm 2045 đạt khoảng 130 Cơ quan đại diện.
Việc mở rộng mạng lưới không đơn thuần là tăng số lượng mà còn gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động. Mỗi Cơ quan đại diện cần được giao những nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ mục tiêu, kết quả, lộ trình và thời hạn thực hiện trên từng lĩnh vực công tác.
Đối với lĩnh vực kinh tế, mỗi Cơ quan đại diện cần chủ động xây dựng mục tiêu về mở rộng thị trường, thúc đẩy hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn.
Trong lĩnh vực văn hóa, yêu cầu đặt ra là làm cho đối ngoại và hội nhập quốc tế thực sự trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển văn hóa đất nước, góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc ra thế giới.
Có thể khẳng định, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 không chỉ là dịp quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại của Đại hội XIV mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để toàn ngành Ngoại giao bước vào giai đoạn phát triển mới với tư duy mới, cách làm mới và quyết tâm mới. Phát huy vai trò tiên phong, thực hiện tốt nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên mà Đảng và Nhà nước giao phó, ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào việc giữ vững môi trường hòa bình, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam, đồng thời huy động hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045.
Thanh Long
