Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 7/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng phát đi thông điệp rõ ràng: kiểm tra, giám sát phải đi trước một bước, chủ động phòng ngừa, kiểm soát quyền lực, xử lý nghiêm vi phạm. Đây là “lưỡi gươm kỷ luật” sắc bén, đồng thời là “lá chắn phòng ngừa” nhằm giữ vững sự trong sạch, vững mạnh của Đảng trong tình hình mới.
Không chỉ là một nhiệm vụ thường xuyên, công tác kiểm tra, giám sát đang được đặt vào vị trí trung tâm trong phương thức lãnh đạo của Đảng. Nghị quyết số 05-NQ/TW ra đời trong bối cảnh yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương ngày càng cao, đã định hình rõ tư duy mới: kiểm tra không chờ vi phạm xảy ra, giám sát không dừng ở hình thức, kỷ luật không có vùng cấm.
Thực tiễn cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát đã góp phần quan trọng giữ vững kỷ luật Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng. Nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài được phát hiện, xử lý kịp thời; niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân được củng cố. Tuy nhiên, ở không ít nơi, việc phát hiện vi phạm vẫn chậm, giám sát còn “mỏng”, phối hợp chưa chặt, thậm chí có biểu hiện nể nang, né tránh.
Đi thẳng vào những “điểm nghẽn” đó, Nghị quyết số 05-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, toàn diện. Trọng tâm là chuyển từ bị động sang chủ động, từ xử lý là chính sang phòng ngừa là chính, từ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm sang giám sát thường xuyên, liên tục. Kiểm tra, giám sát phải bám sát những lĩnh vực nhạy cảm, nơi dễ phát sinh tiêu cực; tập trung vào cán bộ, nhất là người đứng đầu.
Điểm nhấn xuyên suốt của nghị quyết là kiểm soát quyền lực. Mọi quyền lực phải được “soi chiếu” bằng cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ; mọi vi phạm, dù ở cấp nào, đều phải được phát hiện, xử lý nghiêm minh. Trách nhiệm của người đứng đầu không chỉ dừng ở lãnh đạo, chỉ đạo, mà còn ở tự kiểm tra, tự chịu trách nhiệm, nêu gương trước tập thể.
Để công tác kiểm tra, giám sát thực sự sắc bén, nghị quyết yêu cầu hoàn thiện đồng bộ hệ thống quy định, quy trình, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Cùng với đó là tăng cường phối hợp giữa các cơ quan kiểm tra của Đảng với thanh tra, kiểm toán, cơ quan bảo vệ pháp luật, tạo thành “mạng lưới giám sát” liên thông, hiệu quả. Một yêu cầu then chốt khác là xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra đủ tầm. Đó phải là những người “cứng về bản lĩnh, sạch về đạo đức, vững về chuyên môn”, dám phát hiện, dám xử lý, không bị chi phối bởi bất kỳ áp lực nào. Việc kiện toàn tổ chức bộ máy tinh gọn, nâng cao chất lượng cán bộ, cùng với đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ tạo thêm công cụ hữu hiệu để nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát.
Nghị quyết số 05-NQ/TW không chỉ nhằm xử lý vi phạm, mà quan trọng hơn là thiết lập kỷ luật từ gốc, ngăn ngừa sai phạm từ sớm, từ xa. Khi kiểm tra, giám sát thực sự trở thành “tai mắt” nhạy bén và “thanh bảo kiếm” nghiêm minh của Đảng, kỷ luật, kỷ cương sẽ được giữ vững, niềm tin của Nhân dân tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Tiến Đức
Xem chi tiết Nghị quyết số 05: Tại đây
