Từ ngày 1/3/2026, sáu luật quan trọng chính thức có hiệu lực thi hành, gồm: Luật Trí tuệ nhân tạo 2025; Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025; Luật Phục hồi, phá sản 2025; Luật Đầu tư 2025; Luật Quy hoạch 2025; Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025.
Việc ban hành và đưa vào thực thi đồng bộ các luật này không chỉ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà còn tạo nền tảng thể chế quan trọng phục vụ chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế sâu rộng và bảo đảm quốc phòng, an ninh trong tình hình mới.
Hình ảnh minh họa về Luật trí tuệ nhân tạo (Nguồn: Internet)
Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: Thiết lập nền tảng pháp lý cho kỷ nguyên AI
Là luật đầu tiên ở Việt Nam chuyên điều chỉnh lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 gồm 8 chương, 35 điều, đặt mục tiêu xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất cho phát triển và ứng dụng AI an toàn, có trách nhiệm và vì con người.
Luật khẳng định phát triển AI trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia, là động lực nâng cao năng suất lao động, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tinh thần xuyên suốt của Luật là kết hợp hài hòa giữa thúc đẩy sáng tạo và bảo đảm kiểm soát rủi ro.
Đáng chú ý, Luật quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, như: lợi dụng hệ thống AI để vi phạm pháp luật; sử dụng công nghệ giả mạo nhằm thao túng nhận thức; khai thác dữ liệu trái phép; phát triển AI gây phương hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Việc đặt ra các rào chắn pháp lý kịp thời cho thấy sự chủ động của Việt Nam trước những thách thức của công nghệ mới.
Song song với quy định quản lý, Luật cũng dành nhiều cơ chế ưu đãi cho tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực AI, bao gồm ưu đãi cao nhất theo pháp luật về khoa học – công nghệ, đầu tư, công nghệ cao; hỗ trợ tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm có kiểm soát. Đây là động lực quan trọng để hình thành hệ sinh thái AI quốc gia.
Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025: Nâng cao hiệu lực kiểm soát quyền lực
Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân 2025 gồm 5 chương, 45 điều, thể hiện bước tiến mới trong hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước.
Luật chỉ quy định những nội dung ổn định, có giá trị lâu dài, còn các vấn đề cụ thể giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội hướng dẫn nhằm bảo đảm tính linh hoạt. Đặc biệt, Luật bổ sung nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng; xác lập nguyên tắc giám sát toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm; tăng cường gắn kết giữa giám sát và hoàn thiện chính sách, pháp luật.
Luật cũng làm rõ phân công, phân cấp, phân quyền và trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động giám sát, qua đó nâng cao hiệu lực thực thi nghị quyết, kết luận, kiến nghị sau giám sát. Đây là nền tảng để củng cố niềm tin của nhân dân đối với bộ máy nhà nước.
Luật Phục hồi, phá sản 2025: Khơi thông nguồn lực, bảo vệ quyền lợi hợp pháp
Luật Phục hồi, phá sản 2025 gồm 8 chương, 88 điều, được xây dựng nhằm tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong thực tiễn giải quyết phá sản doanh nghiệp.
Luật tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho doanh nghiệp, hợp tác xã phục hồi sản xuất, kinh doanh khi còn khả năng; đồng thời tuyên bố phá sản và thanh lý kịp thời đối với trường hợp không thể phục hồi. Tư duy mới của Luật là đặt mục tiêu “phục hồi trước, thanh lý sau”, phù hợp thông lệ quốc tế. Việc cải cách thủ tục, minh bạch quy trình sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ nợ, người lao động, nhà đầu tư; cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Luật Đầu tư 2025: Bảo đảm quyền tự do kinh doanh, chuyển mạnh sang hậu kiểm
Luật Đầu tư 2025 gồm 7 chương, 52 điều, tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng thông thoáng, minh bạch.
Một điểm đáng chú ý là Luật bổ sung quy định cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời xử lý chuyển tiếp đối với dự án đã được chấp thuận trước đó. Bên cạnh đó, Luật rà soát, cắt giảm 39 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; điều chỉnh 20 ngành, nghề theo hướng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.
Việc cải cách này góp phần bảo đảm quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy môi trường đầu tư cạnh tranh.
Luật Quy hoạch 2025: Tăng phân cấp, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển
Luật Quy hoạch 2025 gồm 6 chương, 58 điều, tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy hoạch quốc gia theo hướng đồng bộ, thống nhất.
Luật làm rõ mối quan hệ giữa các loại quy hoạch, xử lý xung đột quy hoạch; tăng cường phân cấp cho bộ, ngành và địa phương trong lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch; đơn giản hóa quy trình, thủ tục.
Việc phân cấp cho Bộ trưởng và Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt một số loại quy hoạch góp phần rút ngắn thời gian, tăng tính chủ động, thúc đẩy giải ngân đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội.
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025: Bảo đảm an ninh thông tin trong bối cảnh mới
Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2025 gồm 5 chương, 28 điều, kế thừa và hoàn thiện quy định của Luật năm 2018.
Luật xác định phạm vi bí mật nhà nước theo hướng khái quát, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy tinh gọn; phân loại bí mật theo mức độ và giao Thủ tướng ban hành danh mục cụ thể theo trình tự chặt chẽ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bảo vệ thông tin quan trọng liên quan lợi ích quốc gia có ý nghĩa sống còn, góp phần bảo đảm an ninh, ổn định và phát triển bền vững.
6 luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 thể hiện quyết tâm tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hiện đại, minh bạch và hội nhập. Từ phát triển trí tuệ nhân tạo, thúc đẩy đầu tư, tái cấu trúc doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực giám sát đến bảo vệ bí mật nhà nước, mỗi đạo luật đều hướng tới mục tiêu chung: tạo dựng nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững.
Việc tổ chức thực thi nghiêm túc, đồng bộ các luật này sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế trong giai đoạn mới.
Giang Nam
