Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sắp xếp và xử lý hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư. Đây không chỉ là nhiệm vụ nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản công, tránh thất thoát, lãng phí mà còn là giải pháp quan trọng để khai thác nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu sử dụng cơ sở vật chất của các cơ quan, đơn vị và cộng đồng dân cư. Tại Phú Thọ, mặc dù công tác xử lý tài sản dôi dư đã đạt những kết quả bước đầu tích cực, song số lượng cơ sở chưa được xử lý vẫn còn lớn. Vì vậy, tỉnh đang tập trung chỉ đạo với quyết tâm hoàn thành việc xử lý dứt điểm trong năm 2026.

Chuyển biến tích cực nhưng khối lượng công việc còn lớn
Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, việc quản lý, bố trí, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng đặt ra đối với các cấp, ngành và địa phương. Khối lượng tài sản cần rà soát lớn, phạm vi rộng, liên quan đến nhiều cơ quan, đơn vị; trong khi hiện trạng, hồ sơ pháp lý, mục đích sử dụng và điều kiện khai thác của từng cơ sở không giống nhau. Điều này đòi hỏi quá trình xử lý phải được thực hiện thận trọng, đúng quy định nhưng cũng cần bảo đảm tiến độ, tránh để tài sản công bị bỏ không kéo dài.
Thời gian qua, UBND tỉnh Phú Thọ cùng các sở, ngành, xã, phường đã nỗ lực lãnh đạo, chỉ đạo và khẩn trương triển khai công tác rà soát, sắp xếp, xử lý tài sản dôi dư. Nhiều cơ sở nhà, đất đã được bố trí lại, điều chuyển, khai thác hoặc thực hiện các phương án xử lý phù hợp. Qua đó, từng bước bảo đảm điều kiện hoạt động của các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công. Tính đến ngày 9/11/2026, toàn tỉnh có 1.385 cơ sở nhà, đất dôi dư cần theo dõi, xử lý. Trong đó, đã hoàn thành xử lý triệt để 773 cơ sở, còn 612 cơ sở chưa hoàn thành. Đáng chú ý, trong số các cơ sở chưa xử lý, cấp xã có 469 cơ sở, cấp tỉnh có 143 cơ sở.
Những kết quả trên cho thấy sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành trong thời gian qua. Tuy nhiên, 612 cơ sở chưa hoàn thành vẫn là khối lượng công việc đáng kể, nhất là khi thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều. Nếu không có giải pháp quyết liệt, đồng bộ, một số cơ sở có thể tiếp tục trong tình trạng bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực.
Trước yêu cầu đó, việc xử lý tài sản dôi dư cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách trong những tháng cuối năm 2026. Các cơ quan, đơn vị, địa phương phải rà soát cụ thể từng cơ sở, làm rõ khó khăn, vướng mắc, xác định phương án xử lý, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân.
Bốn nhiệm vụ trọng tâm để xử lý dứt điểm tài sản dôi dư
Thứ nhất, rà soát toàn diện, xây dựng phương án xử lý cụ thể đối với từng cơ sở. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đến tiến độ và hiệu quả xử lý tài sản dôi dư. UBND tỉnh cần nghiên cứu tổ chức hội nghị chuyên đề với sự tham gia của các sở, ngành, địa phương và đơn vị đang trực tiếp quản lý tài sản nhằm rà soát, thống nhất phương án xử lý đối với toàn bộ 612 cơ sở chưa hoàn thành. Yêu cầu đặt ra là không dừng lại ở việc thống kê số lượng mà phải đi sâu đánh giá từng cơ sở trên các phương diện: hồ sơ pháp lý, hiện trạng công trình, vị trí, quy hoạch, nhu cầu sử dụng và khả năng khai thác. Trên cơ sở đó, xác định rõ phương án xử lý, cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp, cá nhân chịu trách nhiệm, kết quả cần đạt và thời hạn hoàn thành. Những trường hợp còn vướng mắc phải được phân loại cụ thể, xác định rõ nguyên nhân và đề xuất hướng tháo gỡ, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc kéo dài thời gian xử lý.
Đối với những cơ sở nhà, đất có quy mô lớn, nằm liền kề, giáp ranh hoặc thuộc khu vực đô thị, cần nghiên cứu phương án xử lý trong tổng thể quy hoạch và định hướng phát triển của khu vực. Việc bố trí, khai thác phải bảo đảm tính đồng bộ, hài hòa với cảnh quan, tránh tình trạng xử lý manh mún, thiếu liên kết, làm giảm giá trị sử dụng của tài sản.
Cùng với đó, cần xây dựng chỉ tiêu tiến độ (KPI) xử lý tài sản đối với từng cơ quan, đơn vị, địa phương đến ngày 31/12/2026. Kết quả thực hiện phải được theo dõi, kiểm điểm hằng tuần; kịp thời làm rõ những nhiệm vụ chậm tiến độ, nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân và biện pháp khắc phục. Việc đánh giá không chỉ căn cứ vào số lượng cơ sở đã xử lý mà còn phải xem xét chất lượng, tính khả thi và hiệu quả của phương án sau xử lý.
Thứ hai, ưu tiên điều chuyển, khai thác tài sản phù hợp để phục vụ thiết chế văn hóa và công trình công cộng. Một trong những hướng xử lý cần được quan tâm là chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất dôi dư phù hợp thành thiết chế văn hóa, khu vui chơi hoặc công trình phục vụ cộng đồng. Đây là giải pháp vừa góp phần hạn chế lãng phí tài sản công, vừa bổ sung cơ sở vật chất phục vụ đời sống văn hóa, tinh thần của người dân, nhất là tại những địa bàn còn thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi không nên thực hiện theo hướng tận dụng cơ sở một cách hình thức mà phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Các địa phương cần rà soát mạng lưới thiết chế văn hóa, công trình công cộng hiện có; đối chiếu với quy hoạch và đánh giá khả năng cải tạo, khai thác của từng cơ sở. Những công trình có vị trí thuận lợi, kết cấu còn bảo đảm, phù hợp với nhu cầu sinh hoạt cộng đồng cần được ưu tiên nghiên cứu phương án điều chuyển, bố trí sử dụng. UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng phương án cụ thể, trong đó xác định rõ mục đích sử dụng, đơn vị quản lý, khai thác và trách nhiệm bảo trì, duy tu công trình; trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định. Đặc biệt, cần tính toán nguồn lực bảo đảm hoạt động sau khi chuyển đổi, tránh tình trạng tài sản được bàn giao nhưng tiếp tục bỏ trống do không có kinh phí vận hành hoặc không xác định được đơn vị quản lý.
Thứ ba, chủ động rà soát, điều chuyển tài sản đáp ứng nhu cầu của lực lượng Quân sự, Công an. Bên cạnh mục tiêu phục vụ hoạt động của các cơ quan hành chính và nhu cầu công cộng, việc khai thác tài sản dôi dư để đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh cũng là hướng cần được nghiên cứu. Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, một số cơ sở nhà, đất cấp xã có thể phù hợp với nhu cầu bố trí địa điểm làm việc, hoạt động của lực lượng Quân sự, Công an.
Để thực hiện hiệu quả, UBND tỉnh cần chỉ đạo rà soát nhu cầu cụ thể của các cơ quan, đơn vị thuộc lực lượng Quân sự, Công an; đồng thời đối chiếu với hiện trạng, vị trí, quy hoạch và điều kiện sử dụng của từng cơ sở nhà, đất dôi dư cấp xã. Việc điều chuyển phải căn cứ nhu cầu thực tế, bảo đảm cơ sở được lựa chọn đáp ứng yêu cầu sử dụng, đúng mục đích, tiêu chuẩn, định mức và quy định về quản lý tài sản công.
Quá trình này cần xác định rõ đơn vị tiếp nhận, mục đích sử dụng, trách nhiệm quản lý, bảo vệ tài sản và thời hạn hoàn thành bàn giao. Đối với cơ sở thuộc thẩm quyền quyết định của UBND cấp xã, cần hướng dẫn địa phương hoàn thiện hồ sơ, ban hành quyết định và tổ chức bàn giao, tiếp nhận đúng quy định. Những trường hợp liên quan đến yêu cầu riêng về quốc phòng, an ninh phải thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.
Việc điều chuyển đúng địa chỉ, đúng nhu cầu sẽ góp phần tận dụng cơ sở vật chất hiện có, hạn chế đầu tư mới không cần thiết, đồng thời bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ của lực lượng vũ trang tại cơ sở.
Thứ tư, thống nhất dữ liệu, nâng cao hiệu quả theo dõi và giám sát tài sản công. Một trong những yêu cầu quan trọng để xử lý dứt điểm tài sản dôi dư là phải có hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác và thống nhất. Thực tế, nếu phạm vi thống kê, tiêu chí xác định tình trạng xử lý giữa các cơ quan, đơn vị chưa đồng nhất thì việc tổng hợp, đánh giá kết quả và xác định trách nhiệm sẽ gặp khó khăn.
Do đó, UBND tỉnh cần tiếp tục phối hợp với Bộ Tài chính rà soát, thống nhất phạm vi, tiêu chí xác định các cơ sở nhà, đất thuộc diện thống kê, theo dõi và cập nhật trên Phần mềm theo dõi, tổng hợp tình hình sắp xếp, xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư. Trong đó, cần làm rõ cách xác định tình trạng đã xử lý, đang xử lý và chưa xử lý đối với từng cơ sở.
Trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Tài chính, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần rà soát danh mục tài sản đã kê khai, đối chiếu với hồ sơ quản lý và hiện trạng thực tế, bảo đảm không bỏ sót cơ sở thuộc phạm vi theo dõi. Mọi thông tin về bàn giao, tiếp nhận, điều chuyển, chuyển đổi công năng, phá dỡ hoặc thay đổi tình trạng sử dụng phải được cập nhật kịp thời, có đầy đủ căn cứ pháp lý và xác định rõ trách nhiệm quản lý.
Đưa tài sản công vào khai thác hiệu quả, không để lãng phí kéo dài
Xử lý tài sản dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy không đơn thuần là giải quyết số lượng cơ sở nhà, đất chưa sử dụng mà quan trọng hơn là tổ chức lại nguồn lực tài sản công theo hướng hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả. Mỗi cơ sở được bố trí, điều chuyển hoặc khai thác đúng mục đích sẽ góp phần giảm áp lực đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao điều kiện hoạt động của các cơ quan, đơn vị và bổ sung nguồn lực phục vụ cộng đồng.
Trên tinh thần đó, các cấp, ngành, địa phương cần đề cao trách nhiệm người đứng đầu, chủ động phối hợp, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; đồng thời bảo đảm mọi phương án xử lý đều có căn cứ pháp lý, phù hợp quy hoạch và nhu cầu thực tế. Ưu tiên bố trí, điều chuyển cho những đơn vị có nhu cầu chính đáng hoặc phục vụ mục đích công cộng; đối với những cơ sở đủ điều kiện xử lý theo các phương án khác, cần khẩn trương hoàn thiện thủ tục và tổ chức thực hiện.
Với quyết tâm chính trị cao, cách làm cụ thể, phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ và tăng cường kiểm tra, giám sát, Phú Thọ phấn đấu hoàn thành xử lý dứt điểm các cơ sở nhà, đất dôi dư trong năm 2026. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết trong quản lý tài sản công sau sắp xếp mà còn là bước quan trọng để khơi thông nguồn lực, chống thất thoát, lãng phí, tạo thêm dư địa phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Thanh Long