Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cơ hội mới trong quản lý nhà nước, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đối với Phú Thọ, triển khai Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tạo động lực tăng trưởng mới. Với những mục tiêu cụ thể về nhân lực, dữ liệu, hạ tầng và ứng dụng, tỉnh hướng tới đưa AI trở thành công cụ thiết thực trong hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đời sống xã hội.

Đưa AI trở thành công cụ hỗ trợ quản lý, điều hành
Việc triển khai Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo trên địa bàn tỉnh Phú Thọ nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp của chiến lược quốc gia, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Đây cũng là bước đi nhằm bảo đảm sự đồng bộ với Nghị quyết số 57-NQ/TW và các nghị quyết, chương trình, kế hoạch, đề án của tỉnh về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân, AI có thể hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức xử lý thông tin, tổng hợp dữ liệu, phân tích tình hình, dự báo xu hướng và nâng cao hiệu quả giải quyết công việc. Việc ứng dụng công nghệ này đúng hướng sẽ góp phần giảm thời gian xử lý những nhiệm vụ thường xuyên, nâng cao tính kịp thời trong tham mưu, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ tập trung vào những công việc đòi hỏi chuyên môn, trách nhiệm và khả năng đánh giá thực tiễn.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Phú Thọ phấn đấu đưa AI trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực trong công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành và thực thi công vụ của các cơ quan nhà nước. Trọng tâm là nâng cao khả năng khai thác dữ liệu phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định; phát triển kỹ năng, nguồn nhân lực AI; thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong các ngành, lĩnh vực theo nhu cầu thực tế.
Tỉnh đặt mục tiêu 100% cơ quan nhà nước từ cấp tỉnh đến cấp xã triển khai ứng dụng AI trong quản lý, điều hành hoặc giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, 100% hồ sơ thủ tục hành chính được hỗ trợ xử lý bằng AI; phấn đấu 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước thuộc phạm vi quản lý được hỗ trợ bởi dữ liệu và AI. Mức độ hài lòng của người dân, tổ chức đối với dịch vụ công được hỗ trợ bởi AI cũng được kỳ vọng tăng 30% so với năm 2026.
Những mục tiêu này cho thấy định hướng của tỉnh không dừng ở việc đưa công nghệ mới vào hoạt động công vụ, mà hướng tới thay đổi phương thức quản lý và chất lượng phục vụ. Hiệu quả ứng dụng AI cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể: công việc được giải quyết nhanh hơn, thông tin chính xác hơn, quy trình minh bạch hơn và người dân thuận lợi hơn khi tiếp cận dịch vụ công.
Để đạt được điều đó, các cơ quan, đơn vị cần xác định rõ những khâu có thể ứng dụng AI, từ tra cứu văn bản, tổng hợp báo cáo, hỗ trợ soạn thảo, phân loại hồ sơ đến phân tích dữ liệu phục vụ quản lý. Tuy nhiên, AI phải được sử dụng như công cụ hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm của cán bộ, công chức trong thẩm định, kiểm tra và đưa ra quyết định thuộc thẩm quyền.
Hoàn thiện hạ tầng, chuẩn hóa dữ liệu, tạo nền tảng phát triển AI
Dữ liệu là yếu tố quyết định chất lượng của các ứng dụng AI. Nếu dữ liệu thiếu, sai lệch, phân tán hoặc không được cập nhật thường xuyên, các hệ thống thông minh khó có thể đưa ra kết quả đáng tin cậy. Vì vậy, cùng với triển khai ứng dụng, Phú Thọ xác định chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu là nhiệm vụ trọng tâm.
Theo kế hoạch, tỉnh hướng tới mục tiêu 100% cơ quan, đơn vị có cơ sở dữ liệu chuyên ngành kết nối, chia sẻ dữ liệu với Kho dữ liệu dùng chung của tỉnh, bảo đảm chuẩn hóa, phân quyền và sẵn sàng phục vụ ứng dụng AI. Cùng với đó, 100% cơ quan nhà nước cấp tỉnh cung cấp dữ liệu mở bảo đảm chất lượng, thực hiện công bố dữ liệu mở thường xuyên trên Cổng dữ liệu mở quốc gia theo hướng dẫn của Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuyển đổi từ quản lý dựa nhiều vào hồ sơ, báo cáo riêng lẻ sang quản lý dựa trên dữ liệu được kết nối và khai thác có hệ thống. Khi thông tin giữa các cơ quan được chuẩn hóa, việc tổng hợp tình hình, theo dõi tiến độ xử lý công việc và nhận diện những vấn đề phát sinh sẽ thuận lợi hơn. Dữ liệu cũng tạo cơ sở để xây dựng các công cụ phân tích, dự báo, hỗ trợ lãnh đạo lựa chọn phương án điều hành phù hợp.
Để hiện thực hóa mục tiêu, các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường cần chủ động rà soát, cập nhật, làm sạch dữ liệu thuộc phạm vi quản lý; thống nhất quy trình chia sẻ, phân quyền truy cập và xác định trách nhiệm đối với chất lượng thông tin. Việc kết nối phải gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật, tránh tình trạng dữ liệu được thu thập nhưng không thể sử dụng hoặc phải nhập lại nhiều lần trên các hệ thống khác nhau.
Song song với dữ liệu, hạ tầng công nghệ cũng cần được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu vận hành các ứng dụng AI. Tỉnh đặt mục tiêu nâng cấp, hoàn thiện Trung tâm giám sát, điều hành thông minh theo hướng tích hợp AI phục vụ phân tích, dự báo, cảnh báo, giám sát và hỗ trợ ra quyết định.
Trung tâm cần phát huy vai trò đầu mối khai thác thông tin phục vụ điều hành, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối với các nền tảng số và hệ thống thông tin đang được triển khai. Trong quá trình đầu tư, tỉnh ưu tiên tiếp nhận, khai thác các nền tảng, dịch vụ AI của Trung ương và những giải pháp sẵn có đáp ứng yêu cầu, bảo đảm liên thông, tránh trùng lặp. Cách tiếp cận này giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực, hạn chế đầu tư dàn trải và tạo điều kiện để các cơ quan tiếp cận công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế.
Phát triển nguồn nhân lực, phổ cập kỹ năng AI trong toàn xã hội
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ đủ năng lực sử dụng và kiểm soát. Bởi vậy, phát triển nguồn nhân lực là một trong những nhiệm vụ quan trọng để Phú Thọ thực hiện các mục tiêu về AI đến năm 2030.
Tỉnh đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức được cấp tài khoản, được đào tạo, hướng dẫn và sử dụng trợ lý AI phục vụ công vụ ít nhất một lần mỗi tuần. Đây là yêu cầu nhằm từng bước hình thành thói quen làm việc trên môi trường số, giúp đội ngũ cán bộ chủ động tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng xử lý thông tin và cải thiện năng suất lao động.
Tuy nhiên, việc phổ cập AI không nên chỉ dừng ở cấp tài khoản hoặc số lượt sử dụng. Nội dung đào tạo cần gắn với công việc cụ thể của từng vị trí, hướng dẫn cách đặt yêu cầu, kiểm tra kết quả, nhận diện thông tin sai lệch và bảo vệ dữ liệu trong quá trình sử dụng. Cán bộ cũng cần hiểu rõ giới hạn của AI, không đưa thông tin thuộc bí mật nhà nước hoặc dữ liệu cá nhân lên những nền tảng chưa được phép sử dụng.
Về nguồn nhân lực chuyên môn, Phú Thọ phấn đấu đào tạo, phát triển 5.000 chuyên gia, kỹ sư, kỹ thuật viên và người có kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI, dữ liệu và công nghệ số; đồng thời phát triển tối thiểu 1.000 nhân lực trình độ đại học trở lên có năng lực ứng dụng AI trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm.
Để đạt được mục tiêu này, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; tổ chức các chương trình bồi dưỡng theo từng cấp độ, từ kỹ năng sử dụng công cụ AI cơ bản đến phân tích dữ liệu, quản trị hệ thống và ứng dụng chuyên sâu. Việc đào tạo cần gắn với nhu cầu tuyển dụng, vị trí việc làm và khả năng vận dụng vào thực tế, tránh chạy theo số lượng mà chưa chú trọng chất lượng.
Trong lĩnh vực giáo dục, tỉnh đặt mục tiêu 100% cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý triển khai ứng dụng AI trong quản lý hoặc tổ chức dạy học. AI có thể hỗ trợ giáo viên xây dựng học liệu, thiết kế hoạt động học tập, theo dõi tiến độ và cá nhân hóa nội dung phù hợp với người học. Dù vậy, công nghệ cần được sử dụng có kiểm soát, bảo đảm vai trò chủ động của giáo viên, tính chính xác của kiến thức và an toàn đối với học sinh.
Đối với thị trường lao động, mục tiêu trang bị kỹ năng sử dụng AI cơ bản cho 150.000 lao động đã qua đào tạo trên địa bàn tỉnh có ý nghĩa thiết thực trong nâng cao khả năng thích ứng trước những thay đổi của công nghệ. Chương trình đào tạo cần hướng tới khả năng sử dụng AI trong các công việc cụ thể, giúp người lao động cải thiện năng suất và mở rộng cơ hội việc làm.
Trong ngành Y tế, tỉnh phấn đấu đào tạo, phát triển 500 nhân lực có kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI hoặc chuyển đổi số trong quản lý, khám bệnh, chữa bệnh. Việc ứng dụng phải gắn với yêu cầu chuyên môn, bảo mật hồ sơ sức khỏe và trách nhiệm của người hành nghề, qua đó hỗ trợ nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
Mở rộng ứng dụng trong doanh nghiệp, thúc đẩy kinh tế số
Bên cạnh khu vực công, doanh nghiệp là lực lượng quan trọng đưa AI vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ. Việc ứng dụng công nghệ này có thể hỗ trợ doanh nghiệp phân tích nhu cầu thị trường, quản trị nguồn lực, tối ưu quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện khả năng cạnh tranh.
Phú Thọ khuyến khích các doanh nghiệp chủ động nghiên cứu, ứng dụng AI trong quản trị, sản xuất, kinh doanh và cung cấp dịch vụ; đồng thời nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ cho người lao động. Các doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp viễn thông được khuyến khích tham gia nghiên cứu, phát triển và cung cấp hạ tầng, nền tảng, sản phẩm, dịch vụ AI; phối hợp với các cơ quan, đơn vị của tỉnh triển khai những giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tiễn.
Để chủ trương đi vào cuộc sống, cần thúc đẩy sự kết nối giữa doanh nghiệp công nghệ với các đơn vị có nhu cầu ứng dụng, tạo điều kiện để thử nghiệm và đánh giá hiệu quả những giải pháp phù hợp. Doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng các hệ thống phức tạp, tốn kém, mà có thể lựa chọn những ứng dụng thiết thực, có khả năng tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và cải thiện chất lượng công việc.
Cùng với đó, quá trình ứng dụng AI phải tuân thủ quy định của pháp luật về an ninh mạng, an toàn thông tin, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Việc phát triển công nghệ cần đi đôi với trách nhiệm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng, người lao động và các chủ thể liên quan.
Khi AI được tích hợp sâu vào hoạt động của chính quyền, kinh tế và xã hội trên nền tảng dữ liệu số, hạ tầng số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, công nghệ này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, chất lượng tăng trưởng và chất lượng cuộc sống của người dân.
Từ mục tiêu đến năm 2030 đến tầm nhìn năm 2045, yêu cầu xuyên suốt là lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi giúp chính quyền điều hành tốt hơn, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn và người dân được phục vụ thuận tiện hơn. Với sự chỉ đạo thống nhất, phân công rõ trách nhiệm và sự tham gia chủ động của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cùng người dân, Phú Thọ có cơ sở để từng bước khai thác tiềm năng của trí tuệ nhân tạo, tạo động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
Giang Nam