Hoàn thiện vị trí việc làm, tạo nền tảng đổi mới quản lý biên chế giai đoạn 2027-2031

Việc hoàn thiện hệ thống danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc, khung năng lực và sản phẩm đầu ra đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong đổi mới tổ chức bộ máy, quản lý cán bộ, công chức, viên chức và biên chế của hệ thống chính trị. Tại Kết luận số 123-KL/TW ngày 13/11/2026, Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu triển khai quyết liệt Kết luận số 107-KL/TW, đồng thời xác định rõ những nhiệm vụ, giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu vị trí việc làm và phương án biên chế giai đoạn 2027-2031. Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là bước chuyển quan trọng từ quản lý theo số lượng sang quản lý dựa trên chức năng, nhiệm vụ, năng lực và hiệu quả công việc.

Xác định đúng vị trí việc làm, bảo đảm thực chất từ cơ sở

Điểm đáng chú ý của Kết luận số 123-KL/TW là xác định rõ sản phẩm cốt lõi của giai đoạn hiện nay: hoàn thiện hệ thống danh mục vị trí việc làm gắn với bản mô tả công việc, khung năng lực và sản phẩm đầu ra. Đây là cơ sở quan trọng để xác định một cơ quan, đơn vị cần thực hiện những nhiệm vụ gì, mỗi vị trí đảm nhận công việc nào, đòi hỏi năng lực ra sao và chịu trách nhiệm về kết quả cụ thể nào.

Thực tế, nếu vị trí việc làm không được xác định rõ, việc xây dựng phương án biên chế rất dễ phụ thuộc vào số lượng nhân sự hiện có hoặc cách tổ chức công việc đã hình thành từ trước. Điều này có thể dẫn đến tình trạng nơi thừa người nhưng vẫn thiếu nhân lực ở những lĩnh vực cần thiết, nơi công việc chồng chéo nhưng chưa được điều chỉnh, hoặc biên chế chưa phản ánh đúng yêu cầu nhiệm vụ.

Vì vậy, Bộ Chính trị yêu cầu quá trình hoàn thiện phải được tiến hành khoa học, chặt chẽ, thực chất; không chạy theo số lượng kê khai, không hợp thức hóa tổ chức bộ máy và biên chế hiện có. Yêu cầu này đặt ra sự thay đổi căn bản trong tư duy xây dựng vị trí việc làm: không lấy cơ cấu tổ chức và số lượng người đang có làm điểm xuất phát để xác định nhu cầu, mà phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu thực tế của từng cơ quan, đơn vị.

Đây cũng là điều kiện để từng bước khắc phục tình trạng bố trí nhân lực theo thói quen, cào bằng hoặc chưa phù hợp với tính chất công việc; hướng tới sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đúng người, đúng việc, phát huy tốt hơn năng lực và trách nhiệm cá nhân.

Chuẩn hóa dữ liệu, rà soát đồng bộ chức năng và nhiệm vụ

Một trong những nhiệm vụ được Bộ Chính trị đặc biệt nhấn mạnh là tập trung cao độ vào việc chuẩn hóa, thẩm định và kiểm chứng dữ liệu kê khai, bảo đảm tính chính xác, thống nhất của cơ sở dữ liệu vị trí việc làm.

Đây là khâu có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng phương án biên chế giai đoạn 2027-2031. Dữ liệu không chính xác sẽ dẫn đến đánh giá sai nhu cầu nhân lực, xác định không đúng cơ cấu vị trí việc làm và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý, sử dụng biên chế trong những năm tiếp theo.

Để giải quyết vấn đề này, cần kết hợp chặt chẽ việc rà soát từ dưới lên với hướng dẫn, chuẩn hóa từ trên xuống. Các cơ quan, đơn vị phải chủ động đánh giá thực tế hoạt động, xác định rõ nhiệm vụ được giao, khối lượng công việc, yêu cầu chuyên môn và trách nhiệm của từng vị trí. Trên cơ sở đó, cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn thống nhất về phương pháp, tiêu chí và cách thức kê khai, thẩm định, bảo đảm dữ liệu giữa các cấp, các ngành có tính liên thông và khả năng đối chiếu.

Điều quan trọng là không dừng lại ở việc thu thập thông tin, hoàn thành biểu mẫu, mà phải kiểm chứng được tính phù hợp của từng vị trí với chức năng, nhiệm vụ của tổ chức. Mỗi vị trí việc làm cần được xác định đúng chức trách, nhiệm vụ, yêu cầu năng lực, sản phẩm và trách nhiệm thực hiện. Những công việc trùng lặp, không cần thiết hoặc không còn phù hợp phải được nhận diện để điều chỉnh.

Thông qua quá trình rà soát, các cơ quan cũng cần kịp thời phát hiện những bất cập trong quy định về chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền; khắc phục tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan, đơn vị hoặc bỏ sót nhiệm vụ trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, việc xác định vị trí việc làm phải tính đến yêu cầu chuyển đổi số, xã hội hóa và đổi mới phương thức làm việc. Trong bối cảnh công nghệ số ngày càng được ứng dụng rộng rãi, nhiều quy trình hành chính được tự động hóa, phương thức cung cấp dịch vụ công thay đổi, nhu cầu nhân lực cũng cần được tính toán tương ứng. Những công việc có thể được số hóa, liên thông hoặc tổ chức theo phương thức mới cần được đánh giá đầy đủ, tránh duy trì cơ học các vị trí và cách thức làm việc không còn phù hợp.

Như vậy, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu vị trí việc làm không đơn thuần là nhiệm vụ kỹ thuật của công tác tổ chức cán bộ, mà còn là dịp rà soát tổng thể phương thức vận hành của bộ máy, tạo tiền đề nâng cao chất lượng quản trị và hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Đề cao trách nhiệm người đứng đầu, chống kê khai hình thức

Một yêu cầu xuyên suốt trong Kết luận số 123-KL/TW là đề cao trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị, địa phương. Bộ Chính trị khẳng định đây không phải là công việc riêng của cơ quan tổ chức cán bộ, mà là trách nhiệm của từng cấp ủy và người đứng đầu trong việc rà soát, xác định đúng chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm, yêu cầu năng lực và sản phẩm đầu ra.

Người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, xác nhận và chịu trách nhiệm về tính chính xác, thực chất của kết quả thực hiện. Không được khoán trắng cho cấp dưới hoặc cơ quan tham mưu về tổ chức, cán bộ; không chạy theo thành tích, kê khai hình thức, cũng không vì lợi ích cục bộ mà giữ việc, giữ người, giữ biên chế.

Đây là yêu cầu rất quan trọng bởi chất lượng của đề án vị trí việc làm phụ thuộc nhiều vào nhận thức, quyết tâm và trách nhiệm của người đứng đầu. Nếu người đứng đầu không trực tiếp tham gia, không nắm chắc chức năng, nhiệm vụ và thực trạng nhân lực thì việc kê khai rất dễ trở thành hoạt động mang tính thủ tục, thiếu căn cứ thực tiễn.

Để thực hiện tốt yêu cầu này, mỗi cơ quan, đơn vị cần xây dựng quy trình rà soát rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận và cá nhân. Kết quả xác định vị trí việc làm phải được kiểm tra, đối chiếu với nhiệm vụ thực tế; đồng thời làm rõ trách nhiệm của người được giao thực hiện và người có thẩm quyền phê duyệt.

Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra nội bộ, phát huy vai trò giám sát của cấp ủy và cơ quan chức năng; kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện kê khai thiếu trung thực, xác định vị trí không sát nhiệm vụ hoặc đề xuất biên chế chưa có căn cứ. Việc đánh giá phải hướng đến hiệu quả thực chất, lấy chất lượng sản phẩm và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ, thay vì chỉ xem xét số lượng vị trí được kê khai hay hồ sơ được hoàn thành.

Rà soát, xử lý đồng bộ hệ thống văn bản

Bên cạnh việc hoàn thiện dữ liệu vị trí việc làm, Bộ Chính trị yêu cầu các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi quản lý; đồng thời yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản trực tiếp rà soát, xác định phương án xử lý đối với các văn bản quy định về chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền và vị trí việc làm.

Các văn bản cần được phân loại cụ thể theo bốn nhóm: tiếp tục áp dụng; cần sửa đổi, bổ sung; cần thay thế; cần bãi bỏ. Đối với từng văn bản, phải xác định rõ điều khoản, nội dung cần xử lý, cơ quan có thẩm quyền và thời hạn hoàn thành.

Yêu cầu này nhằm khắc phục tình trạng quy định thiếu thống nhất, chồng chéo hoặc không còn phù hợp với tổ chức bộ máy và phương thức vận hành hiện nay. Bởi nếu hệ thống văn bản chưa được rà soát đồng bộ, việc xác định chức năng, nhiệm vụ và vị trí việc làm sẽ gặp khó khăn, thậm chí phát sinh cách hiểu, cách thực hiện khác nhau giữa các cơ quan, địa phương.

Quá trình xử lý văn bản cần bảo đảm tính liên thông, thống nhất, không để phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc chồng chéo trong tổ chức thực hiện. Các cơ quan phải chủ động phối hợp, xác định rõ trách nhiệm và tiến độ, tránh tình trạng văn bản đã được rà soát nhưng chậm sửa đổi, bổ sung hoặc chưa được thay thế kịp thời.

Đây cũng là cơ sở để bảo đảm phương án biên chế giai đoạn 2027-2031 được xây dựng trên nền tảng chức năng, nhiệm vụ rõ ràng, thẩm quyền cụ thể và cơ chế phối hợp hợp lý.

Tăng cường điều phối, kiểm tra, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn

Để bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị, Bộ Chính trị giao Ban Tổ chức Trung ương tiếp thu ý kiến tại phiên họp, tiếp tục phát huy vai trò cơ quan thường trực trong điều phối, hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra các cấp ủy, tổ chức đảng ở Trung ương và địa phương.

Ban Tổ chức Trung ương cần bám sát kế hoạch, thường xuyên nắm tình hình thực tiễn, chủ động nghiên cứu, phát hiện những vấn đề phát sinh để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xử lý bất cập. Đặc biệt, phải tránh tình trạng mỗi nơi triển khai một cách, dẫn đến thiếu thống nhất trong xác định vị trí việc làm và xây dựng phương án biên chế.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phối hợp với Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc phân định nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền giữa các bộ, ngành và địa phương. Việc phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm không chỉ giúp hạn chế sự chồng chéo trong hoạt động mà còn là căn cứ để xác định chính xác nhu cầu nhân lực của từng cấp, từng ngành.

Cùng với công tác hướng dẫn, kiểm tra, Ban Tổ chức Trung ương có trách nhiệm thường xuyên theo dõi, tổng hợp tình hình và định kỳ báo cáo Bộ Chính trị. Nội dung báo cáo cần chú trọng đánh giá kết quả, tiến độ thực hiện; chỉ rõ những cơ quan, địa phương, đơn vị làm tốt để biểu dương, nhân rộng, đồng thời lựa chọn xây dựng điển hình ở một số cấp xã.

Việc xây dựng các mô hình điển hình có ý nghĩa thiết thực, bởi đây là cách kiểm chứng tính khả thi của phương pháp xác định vị trí việc làm trong điều kiện hoạt động cụ thể. Những kinh nghiệm tốt từ cơ sở có thể được tổng kết, chia sẻ và nhân rộng, giúp các địa phương khác có thêm cách làm phù hợp. Ngược lại, những cơ quan, địa phương còn khó khăn, vướng mắc cần được nhận diện cụ thể để có biện pháp hỗ trợ, không để ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Lấy hiệu quả công việc làm thước đo trong giai đoạn mới

Kết luận số 123-KL/TW đặt ra yêu cầu rõ ràng: hoàn thiện vị trí việc làm phải gắn với đổi mới thực chất công tác cán bộ, quản lý biên chế và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Vì vậy, nhiệm vụ trước mắt không chỉ là hoàn thành cơ sở dữ liệu đúng tiến độ, mà quan trọng hơn là bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng thực trạng, có khả năng sử dụng lâu dài và phục vụ trực tiếp công tác quản lý.

Trong quá trình triển khai, cần đặc biệt chú trọng sự thống nhất giữa ba khâu: xác định đúng chức năng, nhiệm vụ của tổ chức; xây dựng danh mục vị trí việc làm gắn với yêu cầu năng lực, sản phẩm đầu ra; và xây dựng phương án biên chế trên cơ sở nhu cầu thực tế. Ba khâu này có mối quan hệ chặt chẽ, không thể tách rời hoặc thực hiện theo cách hình thức.

Về lâu dài, cơ sở dữ liệu vị trí việc làm cần trở thành công cụ quan trọng phục vụ quản lý, bố trí, sử dụng, đánh giá và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Khi mỗi vị trí được xác định rõ yêu cầu và trách nhiệm, việc tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá cán bộ sẽ có căn cứ cụ thể hơn; đồng thời tạo điều kiện bố trí nhân lực phù hợp với năng lực, sở trường và yêu cầu nhiệm vụ.

Phương án biên chế giai đoạn 2027-2031 vì thế cần hướng đến sự hợp lý về số lượng, cơ cấu và chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Không phải duy trì biên chế theo cơ cấu sẵn có, mà phải căn cứ vào chức năng, khối lượng công việc, mức độ phức tạp của nhiệm vụ và khả năng ứng dụng công nghệ để xác định nhu cầu nhân lực phù hợp.

Có thể thấy, Kết luận số 123-KL/TW đã cụ thể hóa những nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của từng cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong quá trình thực hiện. Thành công của nhiệm vụ này không chỉ được đo bằng tiến độ hoàn thành hồ sơ, dữ liệu hay phương án biên chế, mà phải được thể hiện bằng sự chuyển biến trong tổ chức công việc, chất lượng đội ngũ và hiệu quả hoạt động của bộ máy.

Khi vị trí việc làm được xác định đúng, dữ liệu được chuẩn hóa và trách nhiệm được phân định rõ ràng, việc quản lý biên chế sẽ có cơ sở khoa học hơn, công tác cán bộ đi vào thực chất hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn 2027-2031 và những năm tiếp theo.

Giang Nam

Danh sách tin tức - bài viết
Lọc tin tức - bài viết
Chuyên mục:
Sự kiện:
Nội dung:

Thư viện video

Bình dân học vụ số từ nhận thức đến hành động
Đổi mới công tác Tuyên giáo, tạo đồng thuận xã hội
Nhịp cầu ngoại giao văn hóa
Bắt nhịp làn sóng đầu tư
Thời sự Phú Thọ tối 1/7/2025 | Ngày đầu mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động