Làm thế nào một xã vùng cao, dân cư phân tán, hạ tầng viễn thông còn nhiều hạn chế lại có thể đạt tỷ lệ 100% hồ sơ thủ tục hành chính được số hóa và xử lý đúng hạn? Câu trả lời của xã Vân Sơn nằm ở phong trào "Bình dân học vụ số" với cách làm bài bản, quyết liệt: Giao chỉ tiêu "cứng" cho từng đảng viên, Bí thư Đảng ủy trực tiếp làm Trưởng ban chỉ đạo và "phủ sóng" nhân lực số đến tận thôn xóm. Đây là cách làm sáng tạo, bám sát thực tiễn cơ sở, giúp công nghệ thực sự đi vào đời sống của đồng bào dân tộc nơi đây.
Quyết tâm tìm hướng đi mới từ công nghệ để khắc phục trở ngại địa hình
Vân Sơn là một xã có địa bàn rộng lớn lên tới 120,53 km² với quy mô dân số hơn 9.000 người, nhưng địa hình lại bị chia cắt bởi đồi núi. Nhiều xóm nằm cách xa trung tâm xã hàng chục cây số, điển hình như xóm Trẳm với quãng đường di chuyển lên tới hơn 20km. Hệ thống giao thông nông thôn xuống cấp nghiêm trọng từ lâu đã trở thành "điểm nghẽn" kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội và giao thương hàng hóa của người dân nơi đây. Chính trong bối cảnh khó khăn chồng chất ấy, khát vọng vượt lên nghịch cảnh đã thôi thúc Đảng ủy xã Vân Sơn tìm kiếm một lối đi mới. Nếu con đường bê tông chưa thể vươn tới mọi ngõ ngách ngay lập tức, thì con đường của dữ liệu, của Internet phải đi trước một bước để kết nối lòng dân, kết nối tri thức.
Năm 2025, thực hiện kế hoạch triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” và Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2025 của Bộ Chính trị về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Vân Sơn đã xác định phong trào "Bình dân học vụ số" không chỉ là một nhiệm vụ hành chính đơn thuần mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Đây được coi là chìa khóa để xã miền núi này phá vỡ thế cô lập, tạo đà cho sự phát triển. Điểm sáng nổi bật nhất trong bức tranh chuyển đổi số năm qua chính là việc xã đã thiết lập được một bộ máy chỉ đạo và thực thi hoạt động nhịp nhàng, chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "chỉ đạo hành chính" sang "hành động thực tiễn" tại cơ sở. Không còn là những khẩu hiệu hô hào suông, Vân Sơn đã cụ thể hóa quyết tâm chính trị bằng Kế hoạch số 07-KH/ĐU, đặt nền móng vững chắc cho một chiến dịch tổng lực nhằm phổ cập kỹ năng số cho toàn dân.
Bí thư Đảng ủy trực tiếp chỉ đạo, Tổ công nghệ số "gõ cửa từng nhà"
Bài học kinh nghiệm sâu sắc nhất mà Vân Sơn rút ra được chính là phát huy tối đa vai trò của người đứng đầu. Ban Chỉ đạo chuyển đổi số do chính đồng chí Bí thư Đảng ủy trực tiếp làm Trưởng ban. Sự tham gia trực tiếp, quyết liệt của người đứng đầu cấp ủy đã tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, khắc phục triệt để tình trạng "trên nóng, dưới lạnh". Trách nhiệm cá nhân được gắn chặt với hiệu quả công việc cụ thể, như việc Phó Chủ tịch UBND xã phải chịu trách nhiệm về chỉ tiêu hồ sơ trực tuyến, hay lực lượng Công an và Đoàn Thanh niên chịu trách nhiệm "đi từng ngõ" để phổ cập định danh điện tử.
Bí thư Đảng ủy xã Vân Sơn, Nguyễn Duy Tư trao tặng 10 bộ máy tính cho các bí thư chi bộ xóm nhằm tăng cường công tác chuyển đổi số đến cơ sở
Để hiện thực hóa chủ trương đưa công nghệ về thôn, xóm, UBND xã đã xây dựng một mạng lưới "chân rết" vững chắc với 24 Tổ công nghệ số cộng đồng phủ kín 100% các xóm. Cơ cấu nhân sự của các tổ này được tính toán khoa học, thể hiện sự đồng bộ cao độ của cả hệ thống chính trị. Ở đó, Bí thư Chi bộ hoặc Trưởng xóm đóng vai trò "nhạc trưởng" chỉ huy, Bí thư Chi đoàn Thanh niên là lực lượng nòng cốt về kỹ thuật, còn Chi hội trưởng Phụ nữ và Trưởng ban Công tác Mặt trận là những người làm công tác dân vận, thuyết phục bà con. Chính sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sức trẻ am hiểu công nghệ và uy tín của những người đứng đầu thôn xóm đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, giúp phong trào len lỏi vào từng nếp nhà sàn, từng khu dân cư biệt lập.
Phương châm hoạt động "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng" đã trở thành kim chỉ nam cho các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng. Không quản ngại nắng mưa hay đường sá xa xôi, những "chiến sĩ số" này đã kiên trì hướng dẫn người dân từ cách cài đặt tài khoản VNeID, cách nộp hồ sơ trực tuyến cho đến việc cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trên mạng. Nhờ sự bền bỉ ấy, nhận thức của đại đa số người dân Vân Sơn đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ tâm lý e ngại công nghệ chuyển sang chủ động đón nhận và ứng dụng vào đời sống hàng ngày.
Hiệu quả thực tế: Thủ tục nhanh gọn, 100% hồ sơ được xử lý trên mạng
Thành quả của những ngày tháng kiên trì bám địa bàn cơ sở ấy được minh chứng bằng những con số ấn tượng, không hề khô khan mà đầy sức thuyết phục. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ người dân cài đặt tài khoản định danh điện tử VNeID đã đạt mức 79,3%, trong đó tài khoản mức 2 đạt gần 62%, tạo nên một nền tảng dữ liệu dân cư vững chắc cho công cuộc chuyển đổi số. Không chỉ dừng lại ở con số phủ sóng tài khoản, hiệu quả thực tế còn được thể hiện rõ nét qua công tác cải cách hành chính. Từ ngày 01/7/2025 thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm phục vụ hành chính công đã tiếp nhận và giải quyết 1.141 hồ sơ, và điều đáng tự hào là tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt tuyệt đối 100%, không có bất kỳ hồ sơ nào bị quá hạn hay phát sinh đơn thư khiếu nại. Đây là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy công nghệ đã thực sự giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức, đồng thời nâng cao tính minh bạch của chính quyền cơ sở.
Ngày 22/12/2025 Đảng ủy xã Vân Sơn phối hợp với Văn phòng Tỉnh ủy tổ chức tập huấn “Sổ tay đảng viên điện tử”, “phần mềm Hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp của các cơ quan Đảng”, “các ứng dụng số của các cơ quan Đảng tỉnh Phú Thọ”, “công tác bảo mật trong các cơ quan Đảng”, cho hơn 60 đại biểu.
Môi trường làm việc trong các cơ quan Đảng và chính quyền cũng đã thay đổi về chất. Hình ảnh những cán bộ xã ngập trong núi giấy tờ đã không còn. Thay vào đó, 100% văn bản hành chính (trừ văn bản mật) nay đã được xử lý và ký số hoàn toàn trên môi trường mạng thông qua hệ thống iOffice. Đối với công tác Đảng, phần mềm "Sổ tay đảng viên điện tử" đã được cài đặt và sử dụng rộng rãi với tỷ lệ 88%, giúp việc sinh hoạt chi bộ và tiếp nhận nghị quyết trở nên linh hoạt và hiệu quả hơn bao giờ hết. Bên cạnh đó, bức tranh kinh tế số cũng có những gam màu sáng khi toàn bộ 12 Hợp tác xã trên địa bàn đã thực hiện nộp thuế điện tử và sử dụng hóa đơn điện tử, tạo đà cho một môi trường kinh doanh minh bạch và hiện đại.
Nhìn thẳng vào khó khăn: Từ sóng yếu vùng lõm đến tâm lý ngại dùng công nghệ
Mặc dù hạ tầng cáp quang đã vươn tới trung tâm các xóm, nhưng tình trạng sóng di động yếu, thậm chí là "lõm sóng" vẫn tồn tại dai dẳng ở những khu vực địa hình bị chia cắt mạnh như xóm Trẳm hay các xóm thuộc xã Ngổ Luông, Bắc Sơn cũ. Điều này làm người dân khó tiếp cận dịch vụ công, dù đã được hướng dẫn kỹ năng nhưng lại thiếu hạ tầng kết nối để thực hành. Bên cạnh đó, trang thiết bị máy tính tại Trung tâm phục vụ hành chính công đa số đã cũ kỹ, cấu hình thấp, chưa đáp ứng được tốc độ xử lý dữ liệu ngày càng lớn, đôi khi gây ra tình trạng nghẽn mạng, ảnh hưởng đến trải nghiệm của người dân.
Một thách thức khác mang tính chiều sâu hơn chính là rào cản tâm lý. Mặc dù các đợt ra quân cao điểm đã giúp tỷ lệ cài đặt ứng dụng tăng vọt, nhưng tỷ lệ sử dụng thường xuyên hàng ngày vẫn chưa tương xứng. Một bộ phận không nhỏ người dân, đặc biệt là người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn còn tâm lý e ngại công nghệ, chưa hình thành được thói quen số tự nhiên. Thêm vào đó, thu nhập còn hạn chế khiến nhiều hộ gia đình chưa đủ điều kiện trang bị điện thoại thông minh cấu hình đủ mạnh để vận hành mượt mà các ứng dụng chính phủ số, biến mong muốn trở thành công dân số đôi khi vẫn còn là giấc mơ xa vời.
Mỗi đảng viên là một "hạt nhân số"
Không lùi bước trước khó khăn, Đảng bộ xã Vân Sơn đã vạch ra những định hướng táo bạo cho năm 2026 với quyết tâm đưa phong trào "Bình dân học vụ số" đi vào chiều sâu thực chất. Điểm nhấn đột phá trong tư duy lãnh đạo năm tới là việc quy định rõ trách nhiệm cụ thể cho từng đảng viên. Theo đó, mỗi đảng viên sẽ phải là một hạt nhân tích cực, chịu trách nhiệm hướng dẫn thành thạo kỹ năng số cho 3 đến 5 hộ gia đình tại nơi cư trú hoặc trong hộ liên gia. Đây sẽ được coi là một "tiêu chí cứng" để đánh giá, xếp loại đảng viên cuối năm, qua đó buộc mỗi người đảng viên phải thực sự tiên phong, gương mẫu trong công cuộc chuyển đổi số.
Đồng thời, xã cũng đặt mục tiêu phấn đấu 100% thủ tục hành chính được tiếp nhận và giải quyết trực tuyến, cùng với đó là việc chuẩn hóa kỹ năng số nâng cao cho 100% cán bộ, công chức. Để giải quyết bài toán về hạ tầng và nhân lực, Vân Sơn đã mạnh dạn kiến nghị lên cấp trên về việc đầu tư xóa các vùng trắng sóng, cũng như đề xuất cơ chế hỗ trợ thù lao cho các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng – những người đang miệt mài "ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng" vì sự phát triển chung của cộng đồng. Ý tưởng về "Gói cước công dân số" giá rẻ và chương trình trợ giá thiết bị cho hộ nghèo cũng là những đề xuất đầy tính nhân văn, thể hiện khát vọng không để ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số.
Câu chuyện của Vân Sơn là minh chứng sống động cho thấy, chuyển đổi số không phải là đặc quyền của các đô thị lớn. Với sự lãnh đạo quyết liệt, phương pháp triển khai khoa học và sự đồng lòng của người dân, ngay cả trên những miền đất khó khăn nhất, những "đường băng" số vẫn đang được mở ra, kết nối những bản làng xa xôi với thế giới rộng lớn, hứa hẹn một tương lai bứt phá và phát triển bền vững.
Vân Sơn
