Trong bối cảnh kinh tế số đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng toàn cầu, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với mọi doanh nghiệp. Đối với Việt Nam, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Tuy nhiên, phần lớn DNNVV vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản trong quá trình chuyển đổi số như hạn chế về nguồn lực tài chính, thiếu nhân lực công nghệ và chưa có chiến lược số hóa rõ ràng.
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026–2030 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ trong năng lực số của cộng đồng doanh nghiệp. Đề án được phê duyệt theo Quyết định số 433/QĐ-TTg ngày 16/3/2026, đặt mục tiêu nâng cao mức độ sẵn sàng và năng lực chuyển đổi số của DNNVV thông qua các gói hỗ trợ phù hợp với nhu cầu, quy mô và đặc thù của từng ngành, lĩnh vực.
Theo định hướng của Đề án, chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện năng suất và hiệu quả hoạt động mà còn nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Hình thành lực lượng doanh nghiệp số năng động
Một trong những mục tiêu nổi bật của Đề án là đến năm 2030, ít nhất 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ chuyển đổi số thông qua các hoạt động đánh giá mức độ sẵn sàng, tư vấn lộ trình chuyển đổi, đào tạo năng lực số và thử nghiệm các giải pháp công nghệ.
Trong số đó, khoảng 300.000 doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ ứng dụng các sản phẩm và nền tảng công nghệ số, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo, nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và sản xuất kinh doanh.
Đề án cũng đặt mục tiêu hình thành 200 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiêu biểu về chuyển đổi số trong các ngành, lĩnh vực quan trọng như công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp, logistics, y tế, tài chính, giáo dục và du lịch. Những doanh nghiệp này sẽ trở thành các mô hình điển hình để lan tỏa kinh nghiệm và thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn bộ khu vực DNNVV.
Song song với đó, một mạng lưới tư vấn chuyển đổi số với ít nhất 500 tổ chức và cá nhân sẽ được phát triển nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược và triển khai các giải pháp công nghệ phù hợp.
Những mục tiêu này không chỉ thể hiện tầm nhìn dài hạn mà còn khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc đưa chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.
Để đạt được các mục tiêu đó, Đề án đã đề ra nhiều nhiệm vụ và giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hoàn thiện thể chế và chính sách hỗ trợ chuyển đổi số
Một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đề án là tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế và chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Trước hết, cần tiến hành nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung các quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017, cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng các sản phẩm và nền tảng công nghệ số.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hành lang pháp lý trong các lĩnh vực như chuyển đổi số, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và quản lý dữ liệu cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào công nghệ.
Một điểm đáng chú ý là Đề án đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế lựa chọn và công bố các sản phẩm, giải pháp công nghệ số đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, có khả năng kết nối và mở rộng trong hệ sinh thái số. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp, đồng thời bảo đảm tính đồng bộ trong quá trình triển khai chuyển đổi số.
Ngoài ra, các cơ chế nghiệm thu, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện cũng sẽ được hoàn thiện nhằm bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp.
Phát triển hạ tầng số phục vụ chuyển đổi số doanh nghiệp
Hạ tầng số được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Vì vậy, Đề án đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng viễn thông và công nghệ nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất thông minh và tự động hóa.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển hạ tầng băng rộng, mạng di động 5G và các công nghệ di động thế hệ mới tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao.
Hạ tầng này sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp ứng dụng các công nghệ tiên tiến như Internet vạn vật công nghiệp, trí tuệ nhân tạo, rô-bốt và các hệ thống điều khiển thời gian thực với độ trễ thấp và độ tin cậy cao.
Song song với đó, Đề án cũng nhấn mạnh việc thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền thông qua việc mở rộng dịch vụ viễn thông công ích, bảo đảm mọi doanh nghiệp đều có cơ hội tiếp cận hạ tầng số hiện đại.
Một giải pháp quan trọng khác là tận dụng hệ thống các trung tâm đổi mới sáng tạo, phòng thí nghiệm và cơ sở nghiên cứu công nghệ để tạo điều kiện cho doanh nghiệp thử nghiệm và ứng dụng các giải pháp công nghệ số. Doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ kinh phí để sử dụng các dịch vụ nghiên cứu, kiểm thử và đánh giá công nghệ tại các cơ sở này.
Đề án cũng khuyến khích việc chia sẻ dữ liệu chuyên ngành phục vụ phân tích và dự báo trong sản xuất kinh doanh, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, nông nghiệp, logistics và tài chính.
Việc mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu và hạ tầng công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và phát triển hệ sinh thái số
Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và hạ tầng, Đề án đặc biệt chú trọng đến các giải pháp hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số.
Trước hết, các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được hỗ trợ xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp với đặc thù của từng ngành, lĩnh vực. Điều này giúp doanh nghiệp có định hướng rõ ràng và tránh những đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả.
Một mạng lưới tư vấn chuyển đổi số sẽ được hình thành nhằm cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên môn cho doanh nghiệp. Nhà nước cũng sẽ hỗ trợ kinh phí để doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ tư vấn này.
Ngoài ra, Đề án còn tập trung hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo trong quản trị và sản xuất kinh doanh.
Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ số và doanh nghiệp khoa học – công nghệ cũng sẽ được khuyến khích phát triển các giải pháp phục vụ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Điều này không chỉ thúc đẩy chuyển đổi số trong khu vực DNNVV mà còn góp phần phát triển hệ sinh thái công nghệ số trong nước.
Bên cạnh đó, Đề án chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ doanh nhân và người lao động thông qua các chương trình đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn. Đây là yếu tố then chốt để bảo đảm việc ứng dụng công nghệ được triển khai hiệu quả và bền vững.
Huy động nguồn lực và thúc đẩy văn hóa chuyển đổi số
Một nhiệm vụ quan trọng khác của Đề án là huy động các nguồn lực tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số. Nguồn lực này sẽ được huy động từ nhiều kênh khác nhau như ngân sách nhà nước, các quỹ tài chính, nguồn xã hội hóa và các chương trình hợp tác quốc tế.
Việc đa dạng hóa nguồn lực tài chính giúp bảo đảm tính bền vững của các chương trình hỗ trợ, đồng thời tạo điều kiện để nhiều doanh nghiệp được tiếp cận các giải pháp công nghệ hiện đại.
Bên cạnh đó, việc xây dựng văn hóa chuyển đổi số trong cộng đồng doanh nghiệp cũng được coi là một nhiệm vụ quan trọng. Chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là quá trình thay đổi tư duy quản trị, phương thức sản xuất và cách thức tổ chức kinh doanh.
Khi doanh nghiệp chủ động đổi mới tư duy và sẵn sàng áp dụng các mô hình kinh doanh số, quá trình chuyển đổi số sẽ diễn ra nhanh hơn và mang lại hiệu quả cao hơn.
Trong kỷ nguyên số, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành yếu tố quyết định đối với sức cạnh tranh của doanh nghiệp và của cả nền kinh tế. Việc triển khai Đề án chuyển đổi số các doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026–2030 vì vậy có ý nghĩa chiến lược trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp Việt Nam.
Thông qua việc hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số và hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp, Đề án sẽ góp phần tạo ra một hệ sinh thái chuyển đổi số năng động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động.
Khi doanh nghiệp nhỏ và vừa được trang bị năng lực số, họ không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn có thể tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu, từ đó mở rộng cơ hội phát triển cho nền kinh tế.
Với sự vào cuộc đồng bộ của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ, Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình xây dựng nền kinh tế số, đưa Việt Nam tiến nhanh hơn trên con đường phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Giang Nam
