Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày càng quyết liệt và không gian mạng trở thành một mặt trận mới của quan hệ quốc tế, thông tin đối ngoại không còn chỉ dừng lại ở việc giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam mà đã trở thành một bộ phận quan trọng của sức mạnh mềm quốc gia. Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị đã mở ra một tầm nhìn mới cho công tác đối ngoại khi xác định sứ mệnh kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia. Đây không chỉ là sự đổi mới về tư duy mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao vị thế, uy tín và ảnh hưởng của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế, góp phần tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và thuận lợi cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.

Lịch sử phát triển của công tác thông tin đối ngoại Việt Nam luôn gắn liền với từng giai đoạn phát triển của đất nước. Nếu như trước đây, nhiệm vụ trọng tâm là giới thiệu hình ảnh một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, đổi mới và hội nhập thì ngày nay, yêu cầu đặt ra đã cao hơn rất nhiều. Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế, công nghệ và truyền thông, thông tin đối ngoại không chỉ là "cầu nối" giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế mà còn trở thành một công cụ quan trọng để tạo dựng niềm tin, củng cố vị thế quốc gia và gia tăng ảnh hưởng trên trường quốc tế.

Chính vì vậy, Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị đã xác lập một tầm nhìn mới cho công tác đối ngoại với sứ mệnh kiến tạo sức mạnh mềm quốc gia. Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy chiến lược, đánh dấu sự chuyển dịch từ cách tiếp cận truyền thống thiên về giới thiệu, quảng bá sang chủ động tạo dựng giá trị, lan tỏa ảnh hưởng và đóng góp tích cực vào các vấn đề chung của thế giới.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới, hiện đại hóa phương thức thông tin đối ngoại nhằm lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh một Việt Nam tự cường, đổi mới và trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế. Chỉ đạo này không chỉ là định hướng cho ngành thông tin đối ngoại mà còn là kim chỉ nam đối với toàn bộ hệ thống chính trị, các cơ quan báo chí, truyền thông, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong việc kể câu chuyện Việt Nam bằng tư duy mới.

Điểm đặc biệt của Nghị quyết 06-NQ/TW là đặt công tác thông tin đối ngoại trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia. Tầm nhìn đối ngoại mới của Đảng có mối quan hệ hữu cơ với Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế cùng nhiều nghị quyết chiến lược khác về phát triển kinh tế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển văn hóa. Chính sự đồng bộ này đã tạo nên nền tảng lý luận vững chắc để thông tin đối ngoại chuyển mình từ tư duy "tham gia, thích ứng và tiếp nhận" sang "chủ động kiến tạo, xây dựng và đóng góp".

Đó là sự thay đổi mang tính lịch sử. Việt Nam không còn chỉ giới thiệu về mình với thế giới mà chủ động tham gia định hình những xu hướng phát triển mới, đóng góp sáng kiến, chia sẻ kinh nghiệm và cùng cộng đồng quốc tế giải quyết các thách thức toàn cầu. Thông tin đối ngoại vì thế cũng không chỉ phản ánh hiện thực mà còn góp phần kiến tạo hình ảnh quốc gia, xây dựng thương hiệu Việt Nam và tạo dựng lòng tin chiến lược với các đối tác quốc tế.

Để làm được điều đó, trước hết cần thay đổi cách kể câu chuyện Việt Nam. Một quốc gia có sức mạnh mềm không chỉ được đánh giá qua quy mô nền kinh tế hay sức mạnh quân sự mà còn ở khả năng truyền cảm hứng bằng các giá trị văn hóa, trí tuệ, trách nhiệm và những đóng góp tích cực đối với hòa bình, hợp tác và phát triển.

Điều này được minh chứng rõ nét qua chương trình văn hóa "Đạo học" được tổ chức vừa qua tại trụ sở UNESCO ở Paris, nhân dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam – UNESCO (1976–2026) và 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Việc lựa chọn giới thiệu Văn Miếu – Quốc Tử Giám không đơn thuần là quảng bá một di tích lịch sử mà là truyền tải đến bạn bè quốc tế những giá trị cốt lõi của dân tộc Việt Nam: truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, trọng dụng hiền tài và niềm tin rằng giáo dục, tri thức và con người luôn là nền tảng của sự phát triển bền vững.

Đây chính là minh chứng sinh động cho cách tiếp cận mới của thông tin đối ngoại: thay vì chỉ giới thiệu các danh lam thắng cảnh hay thành tựu kinh tế, Việt Nam chủ động kể câu chuyện về bản sắc, giá trị và khát vọng phát triển của dân tộc. Chính những giá trị mang tính phổ quát ấy dễ tạo được sự đồng cảm, tăng sức hấp dẫn và góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Trong thời đại toàn cầu hóa, một quốc gia muốn có vị thế cao phải biết kết hợp hài hòa giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm. Nếu sức mạnh cứng tạo nên năng lực bảo vệ lợi ích quốc gia thì sức mạnh mềm lại giúp mở rộng ảnh hưởng thông qua lòng tin, sự tôn trọng và thiện cảm của cộng đồng quốc tế. Vì vậy, đổi mới phương thức thông tin đối ngoại không chỉ là đổi mới về công nghệ truyền thông hay phương thức tuyên truyền, mà sâu xa hơn là đổi mới tư duy phát triển quốc gia, đưa Việt Nam bước vào dòng chảy chính của thời đại với tâm thế tự tin, chủ động và sẵn sàng đóng góp nhiều hơn cho hòa bình, hợp tác và sự tiến bộ của nhân loại.

Nếu như trước đây, thông tin đối ngoại chủ yếu hướng tới việc giới thiệu đất nước, con người và những thành tựu phát triển của Việt Nam, thì trong bối cảnh hiện nay, nhiệm vụ ấy đã mở rộng hơn rất nhiều. Thế giới không còn chỉ muốn biết Việt Nam là ai, mà còn quan tâm Việt Nam sẽ đóng góp gì cho những vấn đề chung của nhân loại. Vì vậy, kể câu chuyện Việt Nam hôm nay không chỉ là truyền tải thông tin, mà còn là quá trình kiến tạo niềm tin, truyền cảm hứng và khẳng định vai trò của một quốc gia có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Một Việt Nam của thời đại mới cần được đặt trong tâm thế chủ động, tự tin đưa đất nước hòa vào dòng chảy chính của thời đại, cùng chia sẻ nhịp phát triển của thế giới và tích cực đóng góp trí tuệ vào nền chính trị toàn cầu, nền kinh tế thế giới cũng như tiến trình phát triển của nền văn minh nhân loại. Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy "hội nhập để phát triển" sang tư duy "đóng góp để cùng phát triển", thể hiện bản lĩnh và tầm vóc của một quốc gia đang không ngừng lớn mạnh.

Để thực hiện được mục tiêu đó, Việt Nam cần tiếp tục chủ động tham gia và dẫn dắt các xu thế phát triển lớn của thời đại như thúc đẩy hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững; đổi mới mô hình tăng trưởng; đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là những động lực phát triển trong nước mà còn là những lĩnh vực Việt Nam có thể tạo dấu ấn và gia tăng tiếng nói trên các diễn đàn quốc tế.

Thực tiễn phát triển của đất nước trong những năm gần đây đang tạo nên nền tảng thuyết phục cho câu chuyện Việt Nam. Những kết quả về tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế chính là những "chất liệu" sinh động để thông tin đối ngoại truyền tải tới bạn bè thế giới.

Một minh chứng rõ nét là trong Bản cập nhật Triển vọng kinh tế thế giới tháng 7/2026, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 7,5%, trong khi mức tăng trưởng của kinh tế toàn cầu chỉ được dự báo đạt khoảng 3%. Trong bối cảnh kinh tế thế giới chịu nhiều sức ép từ xung đột địa chính trị, phân mảnh thương mại, áp lực lạm phát và những bất ổn của chuỗi cung ứng, kết quả này cho thấy nền kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì sức chống chịu và khả năng thích ứng đáng ghi nhận.

Theo IMF, triển vọng tích cực của Việt Nam đến từ sự tăng trưởng mạnh mẽ của xuất khẩu công nghệ cùng với nhu cầu tiêu dùng trong nước tiếp tục duy trì ổn định. Đáng chú ý, với mức tăng trưởng 7,5%, Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á, dẫn đầu ASEAN và vượt xa nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia (5,0%), Malaysia (4,7%), Philippines (3,9%) hay Thái Lan (1,9%). Tốc độ tăng trưởng này cũng cao hơn đáng kể so với nhiều nền kinh tế lớn như Trung Quốc (4,6%) và Ấn Độ (6,4%).

Những con số ấy không đơn thuần là thành tích kinh tế. Trong công tác thông tin đối ngoại, đó là những bằng chứng khách quan, có sức thuyết phục cao, góp phần củng cố niềm tin của các nhà đầu tư, các đối tác quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu đối với môi trường phát triển của Việt Nam. Một câu chuyện quốc gia muốn lan tỏa mạnh mẽ phải được xây dựng trên nền tảng của những kết quả phát triển thực chất, được kiểm chứng bằng các đánh giá uy tín quốc tế và được kể bằng ngôn ngữ hiện đại, dễ tiếp cận.

Bên cạnh thành tựu phát triển, điều làm nên sức hấp dẫn của Việt Nam còn nằm ở những giá trị nhân văn và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế. Việt Nam hôm nay là một quốc gia giàu truyền thống hòa hiếu, luôn kiên trì giải quyết các vấn đề bằng đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và đề cao hợp tác cùng phát triển. Đồng thời, Việt Nam cũng là một thành viên có trách nhiệm, sẵn sàng chung tay giải quyết những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh lương thực, ứng phó thiên tai, thúc đẩy phát triển bền vững và tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc. Ngày 09/7/2026, Đoàn Việt Nam gồm 124 cán bộ, chiến sĩ thuộc Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam đã rời bang La Guaira, kết thúc sau gần hai tuần thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa tại khu vực chịu thiệt hại nặng nề do động đất ở Venezuela. Trong thời gian làm nhiệm vụ tại Playa Grande, đoàn đã phối hợp tìm kiếm, đưa nhiều thi thể nạn nhân ra khỏi các công trình đổ sập; xác định và bàn giao các vị trí nghi có người bị nạn cho lực lượng chức năng Venezuela; đồng thời tổ chức khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí, tặng quà và hỗ trợ người dân di chuyển tài sản. Đoàn đã trao tặng trang thiết bị y tế, thuốc men, lương thực, lều bạt và quyên góp 15.000 USD hỗ trợ Chính phủ và nhân dân Venezuela khắc phục hậu quả thiên tai.

Đại diện Bộ Ngoại giao Venezuela đánh giá cao sự hỗ trợ kịp thời, thiết thực và tình cảm sẻ chia của Việt Nam. Ghi nhận những đóng góp của đoàn, phía Venezuela đã trao Huy chương “Anh hùng Venezuela” hạng Nhất cho tập thể đoàn, hạng Nhì cho toàn bộ 124 thành viên và Huân chương “Công trạng phục vụ” cho đội chó nghiệp vụ. Chính những đóng góp thiết thực ấy đã tạo nên hình ảnh một Việt Nam không chỉ phát triển vì lợi ích của mình mà còn luôn đồng hành cùng cộng đồng quốc tế trong việc xây dựng một thế giới hòa bình, ổn định và thịnh vượng hơn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để gia tăng sức mạnh mềm quốc gia và mở rộng ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư cùng sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm thay đổi sâu sắc môi trường truyền thông toàn cầu. Không gian chiến lược của hoạt động đối ngoại không còn giới hạn ở các kênh ngoại giao truyền thống mà đã mở rộng sang không gian số, nơi thông tin được lan truyền với tốc độ gần như tức thời và tác động trực tiếp đến nhận thức của hàng triệu người.

Hiện nay, Việt Nam có gần 80 triệu người sử dụng internet, khoảng 76 triệu tài khoản mạng xã hội và 127 triệu kết nối di động. Đây là lợi thế rất lớn để lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới. Song, cùng với đó cũng đặt ra nhiều thách thức khi nước ta vẫn chủ yếu ở vị thế người sử dụng các nền tảng số hơn là làm chủ công nghệ lõi và hệ sinh thái truyền thông toàn cầu. Điều này khiến không gian thông tin dễ bị tác động bởi các nền tảng xuyên biên giới, các thuật toán thiếu minh bạch cũng như những công cụ AI tạo sinh và công nghệ deepfake ngày càng tinh vi.

Trong bối cảnh "chiến tranh nhận thức" đang diễn ra từng giờ trên không gian mạng, thông tin không chỉ phản ánh hiện thực mà còn có thể định hình nhận thức, tác động đến hành vi xã hội và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia. Vì vậy, công tác thông tin đối ngoại cần được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành hữu cơ của sức mạnh mềm quốc gia, gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền số và an ninh thông tin.

Điều đó đòi hỏi thông tin chính thống phải luôn chủ động đi trước một bước, kịp thời cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, minh bạch, phủ kín các không gian truyền thông và dẫn dắt dư luận. Không để khoảng trống thông tin xuất hiện, không né tránh những vấn đề dư luận quan tâm, bởi chính khoảng trống ấy sẽ trở thành "đất sống" cho tin giả, thông tin sai lệch và các hoạt động xuyên tạc, chống phá.

Quan trọng hơn, công tác thông tin đối ngoại cần chuyển từ tư duy "quản lý thông tin" sang "quản trị niềm tin xã hội". Muốn xây dựng niềm tin bền vững không thể chỉ dựa vào những thông điệp tuyên truyền, mà phải dựa trên sự thật, trên những thành tựu phát triển cụ thể và trên khả năng đối thoại cởi mở, minh bạch với cộng đồng quốc tế. Khi lòng tin được bồi đắp bằng những kết quả phát triển thực chất cùng trách nhiệm quốc tế ngày càng rõ nét, hình ảnh một Việt Nam tự cường, đổi mới và đáng tin cậy sẽ lan tỏa ngày càng mạnh mẽ, trở thành nguồn lực quan trọng để nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên số.

Khi mỗi câu chuyện về một nền kinh tế năng động, một nền văn hóa giàu bản sắc, một dân tộc yêu chuộng hòa bình, một đất nước đổi mới sáng tạo và một quốc gia luôn trách nhiệm với cộng đồng quốc tế được lan tỏa bằng những phương thức truyền thông hiện đại, chân thực và giàu sức thuyết phục, thì hình ảnh Việt Nam sẽ ngày càng tỏa sáng trên bản đồ thế giới. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để bồi đắp lòng tin chiến lược, nâng cao vị thế quốc gia, tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững, đồng thời hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI.

Giang Nam