Phú Thọ là địa phương đặc biệt quan tâm, chú trọng đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo, luôn xác định giáo dục là trụ cột trong chiến lược phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực của tỉnh.
Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành nhân cách, phát triển thể chất và trí tuệ của con người. Đây là thời kỳ “vàng” trong phát triển thể chất, trí tuệ, tình cảm và kỹ năng xã hội của trẻ, tạo tiền đề cho quá trình học tập và rèn luyện suốt đời.
Trong những năm gần đây, quy mô và mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non của tỉnh không ngừng được mở rộng, đa dạng hóa các loại hình, từng bước đáp ứng nhu cầu của xã hội và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ hình thành hệ thống giáo dục mầm non có quy mô lớn với 1.120 cơ sở, gồm 708 trường (651 trường công lập, 57 trường tư thục) và 412 cơ sở nhóm/lớp độc lập tư thục. Về quy mô huy động trẻ, trẻ mầm non đi học là 215.467/281.226 đạt tỷ lệ 76,6%, trong đó nhà trẻ 39,9%; mẫu giáo 98,6% (vượt yêu cầu mục tiêu quốc gia 38% trẻ nhà trẻ và 97% trẻ mẫu giáo); riêng trẻ 5 tuổi đạt 100%, hoàn thành việc phổ cập; tỷ lệ trẻ tư thục ra lớp chiếm 14,5%.
Đội ngũ giáo viên bậc học mầm non hiện có 17.901 người, với 1.897 cán bộ quản lý; 14.655 giáo viên và 1.349 nhân viên; hợp đồng 746 giáo viên và 397 nhân viên. Chất lượng trình độ đào tạo đội ngũ ngày càng được nâng lên; 95,3% cán bộ quản lý có trình độ trên chuẩn; 97,2% giáo viên có trình độ đào tạo đạt chuẩn trở lên, trong đó 88,5% giáo viên có trình độ trên chuẩn.
Các cơ sở giáo dục mầm non của tỉnh thực hiện đổi mới chương trình giáo dục mầm non theo định hướng “lấy trẻ làm trung tâm”, khuyến khích phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ thông qua phương châm “chơi mà học, học bằng chơi”, bảo đảm chế độ sinh hoạt hàng ngày, tích hợp phương pháp mới trong nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ gắn với công tác tổ chức bán trú, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Tỷ lệ trẻ ăn bán trú cao 98,9%; 100% trẻ được theo dõi sức khỏe biểu đồ phát triển; tỷ lệ suy dinh dưỡng giảm (trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân 1,5%, thể thấp còi mức 2,0%), trẻ béo phì được khống chế 0,6%. 100% trẻ 5 tuổi hoàn thành chương trình giáo dục mầm non, chuẩn bị tốt tâm thế, các điều kiện chuyển tiếp trẻ 5 tuổi vào học lớp 1.
Tổ chức các hoạt động trong giờ học của cô và trò lớp 5TC, Trường Mầm non Liên Hiệp, xã Xuân Lãng
Bên cạnh những kết quả quan trọng, giáo dục mầm non của tỉnh cũng còn một số thách thức trong việc nâng cao chất lượng toàn diện và đồng đều giữa các vùng, như: Tỷ lệ trẻ thấp còi ở vùng miền núi, khó khăn cao; tỷ lệ trẻ nhà trẻ, mẫu giáo tư thục ra lớp thấp; nhiều nhóm, lớp độc lập tư thục thiếu giáo viên. Tỉ lệ bình quân giáo viên/lớp hiện mới chỉ đạt 1,94 còn thiếu so với định mức; chênh lệch điều kiện chăm sóc giữa các vùng. Vẫn còn phòng học tạm, phòng học thiếu đồ dùng, đồ chơi tối thiểu theo quy định, thiếu máy tính; nhiều thiết bị đã cũ, hỏng, không đáp ứng nhu cầu; còn 524 điểm trường lẻ (chủ yếu ở khu vực miền núi Hòa Bình và Phú Thọ cũ), nhiều nhóm/lớp độc lập thiếu sân chơi, thiết bị, đồ chơi….
Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu đến năm 2030: “Mở rộng tiếp cận công bằng, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non và phổ thông đạt trình độ tiên tiến trong khu vực châu Á. Hoàn thành phổ cập giáo dục giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi và giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở”. Để phát triển giáo dục mầm non của tỉnh Phú Thọ theo hướng hiện đại, toàn diện, bền vững và hội nhập, nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, thời gian tới cần tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở về phát triển giáo dục - đào tạo nói chung, giáo dục mầm non nói riêng; tuyên truyền nâng cao nhận thức của các cấp uỷ đảng, chính quyền và các tầng lớp Nhân dân, xác định công tác phổ cập giáo dục mầm non là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội các địa phương hàng năm. Tập trung triển khai đồng bộ, quyết liệt thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về phát triển giáo dục mầm non đề ra tại Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Hai là: Ưu tiên dành nguồn lực cho phát triển giáo dục mầm non; hoàn thiện thể chế, chính sách hỗ trợ giáo dục mầm non, ban hành cơ chế đặc thù cho vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và cơ sở ngoài công lập; đảm bảo ngân sách chi thường xuyên, đầu tư cơ sở vật chất; đẩy mạnh xã hội hóa, ưu đãi đầu tư trường tư thục chất lượng cao; có chính sách ưu đãi hỗ trợ giáo viên cấp học này.
Ba là: Mở rộng quy mô, phát triển mạng lưới và nâng cao tỷ lệ huy động trẻ ra lớp, nâng cao tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ và hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi; đẩy mạnh phát triển cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập; xây dựng quy hoạch mạng lưới trường, lớp theo địa bàn xã; giảm điểm trường lẻ, tập trung đầu tư trường công lập đạt chuẩn. Tăng cường cơ sở vật chất, kiên cố hóa phòng học, bổ sung trang thiết bị, khuôn viên, sân chơi đảm bảo tiêu chuẩn.
Bốn là: Chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục, giảm tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng, kiểm soát thừa cân, cải thiện thể chất cho trẻ, phòng chống tai nạn thương tích, chú trọng giáo dục kỹ năng sống và sự phát triển toàn diện của trẻ.
Năm là: Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên, nâng chuẩn trình độ và năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong việc sử dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo vào thực tiễn quản lý, giảng dạy và chăm sóc trẻ em, giúp trẻ làm quen với môi trường học tập hiện đại ngay từ nhỏ.
Phạm Công
