1. Nga, Mỹ và Ukraine đưa ra các phát biểu mới về tiến trình hòa đàm
Ngày 8/12, Nga, Mỹ và Ukraine đã đưa ra các phát biểu riêng rẽ về tiến trình tham vấn liên quan đề xuất hòa bình do Mỹ đưa ra, trong bối cảnh các cuộc trao đổi giữa ba bên về tiến trình hòa bình Nga - Ukraine đang có nhiều diễn biến mới.
Theo hãng tin RIA Novosti của Nga, người phát ngôn Điện Kremlin, Dmitry Peskov, nhấn mạnh Moskva cần nắm được kết quả các cuộc làm việc giữa Mỹ và Ukraine sau vòng tham vấn Nga – Mỹ tổ chức hôm 2-12. Cũng theo người phát ngôn này, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner tại thủ đô Moskva, dựa trên kết quả đạt được tại đây, 2 quan chức Mỹ đã tiếp tục làm việc với đoàn đàm phán Ukraine do Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Ukraine Rustem Umerov dẫn đầu. Vì thế, “Điều quan trọng là (chúng tôi phải) hiểu được kết quả các cuộc làm việc này”, ông Peskov nói.Trong một phát biểu khác, Điện Kremlin cho biết “không nắm rõ những khác biệt quan điểm trong nội bộ Ukraine” liên quan đến tiến trình hòa giải và một số vấn đề tồn đọng liên quan đến xung đột không thể được tiến hành hoàn toàn công khai. Về phía Mỹ, hãng AP dẫn lời Tổng thống Donald Trump cho rằng người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelenskyy chưa “nắm rõ” đề xuất hòa bình do Washington soạn thảo.
Trong khi đó, ông Zelensky cho biết đã được phía Mỹ cập nhật nội dung và sẽ tiếp tục làm việc với Washington để thúc đẩy tiến trình hòa bình. Cũng theo nhà lãnh đạo Ukraine, các đoàn đàm phán vẫn chưa thống nhất về một số nội dung trong đề xuất của Mỹ, trong đó có vấn đề lãnh thổ và bảo đảm an ninh. Ông nói rõ Kiev đang tìm kiếm một thỏa thuận riêng về bảo đảm an ninh với Mỹ và một số đồng minh châu Âu, đồng thời dự kiến sẽ gặp lãnh đạo Anh, Pháp và Đức tại London để vận động ủng hộ.
2. Tổng thống Ukraine nêu điều kiện tổ chức bầu cử, sẵn sàng ngừng bắn một phần với Nga
Ngày 9/12, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố, nước này sẵn sàng tổ chức cuộc bầu cử tổng thống trong khoảng từ 60 - 90 ngày tới, nếu Mỹ và châu Âu hỗ trợ đảm bảo an ninh. Ông Zelensky đưa ra tuyên bố như vậy trong bối cảnh những nỗ lực ngoại giao do Mỹ thúc đẩy nhằm đem lại hòa bình cho Ukraine đang có nhiều diễn biến mới.
Hãng thông tấn Interfax-Ukraine dẫn lời ông Zelensky lưu ý rằng, vấn đề bầu cử ở Ukraine là vấn đề của người dân Ukraine, chứ không phải người dân các nước khác. Ông cho biết, sẽ yêu cầu các nghị sĩ chuẩn bị các đề xuất lập pháp để sửa đổi luật bầu cử trong thời gian thiết quân luật.Cùng ngày, Tổng thống Zelensky cho biết, Ukraine sẵn sàng thiết lập một lệnh ngừng bắn nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, nếu Nga nhất trí vấn đề này. Ngoài ra, ông Zelensky nói thêm rằng, Ukraine dự kiến tiến hành thêm các cuộc trao đổi với giới chức Mỹ và châu Âu trong tuần này ở cấp cố vấn an ninh, trước khi có thể thu xếp một cuộc họp cấp cao với phía Mỹ trong vòng 2 tuần tới nhằm thúc đẩy tiến trình hòa bình.Ông Zelensky đưa ra những phát biểu trên sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Ukraine cần tổ chức bầu cử. Trả lời phỏng vấn tờ Politico, đăng phát ngày 9/10, ông Trump nhấn mạnh, việc tổ chức bầu cử là điều quan trọng và không nên trì hoãn vì xung đột. Ngoài ra, ông Trump cho biết, Mỹ mong muốn Ukraine sớm đưa ra quyết định về phiên bản mới của thỏa thuận hòa bình do Washington làm trung gian. Theo tờ Financial Times (Anh), Tổng thống Trump kỳ vọng đạt được một thỏa thuận “trước lễ Giáng sinh”.
Trả lời phỏng vấn báo chí ngày 9/12, Tổng thống Zelensky cho biết, có 3 văn kiện liên quan đến thỏa thuận hòa bình, gồm một văn kiện khung, các đảm bảo an ninh và một văn kiện đặt nền tảng cho việc tái thiết sau chiến tranh.
3. Mỹ nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa Israel và Qatar
Ngày 7/12, các quan chức Israel và Qatar đã gặp nhau tại New York (Mỹ). Đây là cuộc họp đầu tiên trong một loạt cuộc họp 3 bên do đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff sắp xếp, nhằm nỗ lực hàn gắn mối quan hệ đã bị rạn nứt sau cuộc tấn công của Israel vào các văn phòng của Hamas tại Qatar vào tháng 9 vừa qua. Cuộc họp do ông Witkoff chủ trì, có sự tham dự của Giám đốc Cơ quan Tình báo Israel (Mossad), ông David Barnea, và một quan chức cấp cao của Qatar. Đây là cuộc họp cấp cao nhất giữa hai nước kể từ sau cuộc không kích ngày 9/9 khiến một số thành viên cấp thấp của Hamas cùng 1 bảo vệ người Qatar thiệt mạng.
Qatar và Israel không có quan hệ ngoại giao, nhưng Doha đang đóng vai trò trung gian quan trọng giữa Israel với Hamas và có mối quan hệ chặt chẽ với Mỹ, đặc biệt là dưới thời Tổng thống Donald Trump. Sau vụ tấn công, Qatar đã từ chối làm trung gian hòa giải. Cuối tháng 9, theo đề nghị của ông Trump, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã xin lỗi Thủ tướng Qatar Mohammed al-Thani. Sau lời xin lỗi, Qatar đã quay trở lại vai trò trung gian hòa giải và chỉ hơn 1 tuần sau, Hamas và Israel đều đồng ý với giai đoạn đầu tiên trong kế hoạch hòa bình 20 điểm mới của Tổng thống Trump. Lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 10/10 và 3 ngày sau, tất cả 20 con tin còn sống đã được trả tự do, theo đúng giai đoạn đầu của thỏa thuận. Giai đoạn thứ hai của lệnh ngừng bắn sẽ giải quyết vấn đề giải giáp vũ khí của Hamas và phi quân sự hóa, cũng như tái thiết Dải Gaza. Mỹ có kế hoạch triển khai Lực lượng ổn định quốc tế tại Gaza vào đầu năm 2026. Thủ tướng al-Thani cảnh báo Qatar sẽ không chi trả cho việc tái thiết Gaza, bất chấp những đồn đoán rằng Qatar sẽ là nước tài trợ chính cho hoạt động tái thiết này. Nếu Qatar không ủng hộ các dự án tái thiết ở Gaza, không rõ ai sẽ sẵn sàng làm như vậy, vì Doha được cho là đặt ra ít điều kiện hơn so với các quốc gia giàu có khác ở vùng Vịnh như UAE và Saudi Arabia, những nước đã khẳng định sẽ không cung cấp tài chính nếu không có con đường rõ ràng để thành lập một nhà nước Palestine, điều mà Israel bác bỏ. Giai đoạn hai của thỏa thuận cũng liên quan đến việc thiết lập các cơ chế quản lý và an ninh chịu trách nhiệm quản lý Gaza hậu xung đột, thay cho Hamas. Hamas tuyên bố sẵn sàng trao quyền kiểm soát Gaza cho một chính phủ gồm các nhà kỹ trị Palestine, nhưng phản đối các điều khoản chủ chốt trong kế hoạch của Mỹ, trong đó có việc các nhóm vũ trang không tham gia quản trị Gaza dưới bất kỳ hình thức nào và toàn bộ hạ tầng quân sự như đường hầm, cơ sở sản xuất vũ khí phải bị triệt phá.
4. Trung Quốc, Nga tập trận chung chống tên lửa lần thứ ba
Ngày 6/12, Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết, Quân đội nước này và Nga đã tiến hành cuộc tập trận chung chống tên lửa lần thứ ba tại Nga vào đầu tháng 12. Trong một tuyên bố trên trang mạng chính thức, Bộ Quốc phòng Trung Quốc nhấn mạnh, cuộc tập trận chung này không nhắm vào bất kỳ bên thứ ba nào và không liên quan đến tình hình quốc tế và khu vực hiện nay. Tháng trước, hai nước đã tổ chức các cuộc đàm phán về phòng thủ tên lửa và ổn định chiến lược.Hai nước cũng đã tổ chức các cuộc tập trận pháo binh và chống tàu ngầm trên biển hồi tháng 8. Nga và Trung Quốc đã ký kết quan hệ đối tác chiến lược "không giới hạn", cam kết tiến hành các cuộc tập trận quân sự thường xuyên, để diễn tập phối hợp giữa các lực lượng vũ trang của hai nước.
5. Căng thẳng leo thang trở lại ở biên giới Campuchia - Thái Lan
Tình hình biên giới Campuchia-Thái Lan lại leo thang nghiêm trọng. Rạng sáng 8/12, giao tranh tái diễn tại khu vực tranh chấp ở biên giới hai nước khiến ít nhất 1 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Người dân sơ tán khỏi khu vực biên giới tranh chấp thuộc tỉnh Oddar Meanchey, Campuchia, ngày 8/12.
Giao tranh bùng phát vào khoảng 5 giờ, kéo dài hơn một giờ đồng hồ. Hai bên đã cáo buộc lẫn nhau nổ súng trước. Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia Maly Socheata tuyên bố lực lượng của Thái Lan đã tấn công quân đội Campuchia tại các tỉnh Preah Vihear và Oddar Meanchey ở biên giới vào sáng 8-12, đồng thời nhấn mạnh phía Campuchia đã không đáp trả. Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia Maly Socheata cho biết, vào khoảng 5 giờ 4 phút sáng 8-12, quân đội Thái Lan đã bắn vào lực lượng Campuchia tại khu An Seh, tỉnh Preah Vihear, sau đó tiếp tục nổ súng tại khu vực đền Ta Moan Thom, khu vực 5 Makara gần đền Preah Vihear và khu vực Chomka Chek. Campuchia cho biết các vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh Thái Lan có nhiều hành động bị xem là khiêu khích những ngày gần đây, đặc biệt là vụ tấn công đầu tiên xảy ra chiều 7/12. Bà Maly Socheata khẳng định Campuchia hoàn toàn không trả đũa trong hai cuộc tấn công và tiếp tục theo dõi tình hình một cách cảnh giác và hết sức thận trọng, trên tinh thần tôn trọng tất cả các thỏa thuận trước đây và giải quyết xung đột một cách hòa bình theo luật pháp quốc tế. Trong khi đó, theo thông báo từ Thái Lan, binh lính Campuchia là bên mở màn cho cuộc đấu súng bằng việc nổ súng vào lực lượng Thái Lan đóng quân tại Huay Tamalia và phía Thái Lan đã đáp trả. Vụ giao tranh bùng phát lúc hơn 5 giờ sáng tại khu vực Chong An Ma, khi binh lính Campuchia bắn loạt đạn súng trường nhắm vào lực lượng Thái Lan đóng tại khu vực Cảnh sát Tuần tra Biên giới 793 (BPP 793). Ngay sau đó, hai bên đã đáp trả nhau bằng hỏa lực mạnh với nhiều loạt súng máy và súng cối, kéo dài hơn một giờ đồng hồ. Phía Thái Lan cho biết ít nhất 1 binh sĩ Thái Lan đã thiệt mạng và 8 người bị thương trong các cuộc đụng độ mới giữa hai bên vào sáng 8/12.
Về phía Campuchia, Bộ trưởng Thông tin nước này, ông Neth Pheaktra, cho biết 4 dân thường Campuchia đã thiệt mạng trong căng thẳng biên giới với Thái Lan tại các tỉnh biên giới Oddar Meanchey và Preah Vihear, đồng thời cho biết đã có thêm 10 dân thường khác bị thương. Trả lời phỏng vấn Tân Hoa xã qua điện thoại, ông Neth Pheaktra cho biết: "3 dân thường đã thiệt mạng ở tỉnh Oddar Meanchey và 1 người thiệt mạng ở tỉnh Preah Vihear".
Đáng chú ý, theo tờ The Nation, Không quân Hoàng gia Thái Lan xác nhận đã triển khai tiêm kích F-16 nhằm đáp trả các hành động quân sự từ phía Campuchia, bao gồm việc đưa vũ khí hạng nặng và các đơn vị chiến đấu áp sát khu vực biên giới tranh chấp. Bangkok cho rằng động thái này tạo ra “mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia Thái Lan”. "Những diễn biến này đã thúc đẩy việc sử dụng sức mạnh không quân để ngăn chặn và giảm thiểu năng lực quân sự của Campuchia xuống mức tối thiểu cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia và bảo vệ dân thường". Hiện người dân ở khu vực biên giới hai nước đã được sơ tán. Tại Thái Lan, hơn 385.000 dân thường tại 4 huyện biên giới đang được sơ tán, trong đó hơn 35.000 người đã được bố trí tại các nơi trú ẩn tạm thời. Phía Campuchia cũng xác nhận người dân nước này đã được di tản khỏi khu vực giao tranh dọc biên giới. Cùng ngày, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, trên cương vị Chủ tịch ASEAN, đã ra tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các vụ đụng độ mới đây giữa lực lượng Thái Lan và Campuchia tại khu vực biên giới chung. Trong tuyên bố, Thủ tướng Anwar Ibrahim gửi lời chia buồn tới gia đình các nạn nhân thiệt mạng và bị thương, đồng thời cảnh báo rằng những cuộc đối đầu này có nguy cơ ảnh hưởng tới nỗ lực ổn định quan hệ song phương. Ông kêu gọi hai nước láng giềng Thái Lan và Campuchia, vốn là đối tác gần gũi của Malaysia và thành viên chủ chốt của ASEAN, cần kiềm chế tối đa, duy trì kênh liên lạc và tận dụng các cơ chế hiện có để giải quyết xung đột.
Việt Nam lo ngại sâu sắc về những diễn biến căng thẳng giữa Campuchia và Thái Lan
Ngày 8/12, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước những diễn biến căng thẳng bùng phát giữa Campuchia và Thái Lan tại khu vực biên giới hai nước, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ: “Việt Nam bày tỏ lo ngại sâu sắc về những diễn biến căng thẳng giữa Campuchia và Thái Lan hiện nay. Là quốc gia láng giềng và cùng là thành viên trong ASEAN, Việt Nam kêu gọi hai bên hết sức kiềm chế, không sử dụng vũ lực, thực hiện đầy đủ thỏa thuận ngừng bắn, tiếp tục đối thoại, giải quyết hòa bình và thỏa đáng các bất đồng trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiến chương ASEAN, Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và trên tinh thần hữu nghị, đoàn kết ASEAN, góp phần vào việc duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào việc thúc đẩy đối thoại và thực hiện thỏa thuận ngừng bắn giữa hai nước nhằm sớm khôi phục hòa bình, hợp tác trên biên giới theo tinh thần hữu nghị, đoàn kết ASEAN, vì lợi ích lâu dài của cả hai bên và của khu vực”.
Hoàng Dũng (Tổng hợp, biên tập từ dantri.vn, vnexpress.vn. vtv.vn....)
